حق برخورداری متهم از وکیل در رویة کمیته حقوق بشر ملل متحد

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، گلستان، ایران.

2 دانشیار حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 استاد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، گلستان، ایران.

چکیده

امروزه حق برخورداری از وکیل برای متهمان در فرایند رسیدگی کیفری در غالب نظام‌های حقوقی به‌رسمیت شناخته می‌شود. نظام حقوق بین‌الملل نیز این حق را در کنار سایر حقوق بشر پیگیری می‌کند. توجه حقوق بین‌الملل به حق برخورداری از وکیل در دو سطح صورت گرفته است: نخست آنکه محاکم بین‌المللی همچون دیوان کیفری بین‌المللی این ضابطه را در قواعد و رویه خود مرعی دارند و دوم آنکه دولت‌ها در نظام‌های حقوقی ملّی خود از اعطای این حق به متهمان قصور نورزند. حقوق بین‌الملل به‌منظور تضمین این معیارهای حداقلی، نهادها و ارکانی تأسیس نموده است. یکی از این نهادها کمیته حقوق بشر است که به‌موجب میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (1966) تشکیل شده است. مقاله حاضر به‌دنبال آن است که حق برخورداری از وکیل را در رویه کمیته حقوق بشر واکاوی نماید. برآمد این نوشتار آن است که کمیته در حوزة حق برخورداری از وکیل توسعه ایجاد نموده و از حق دفاع مندرج در میثاق به حق برخورداری از وکیل با بسیاری از ملزومات آن نائل می‌آید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Right to Counsel for the Accused on the Procedure of the UN Human Rights Committee

نویسندگان [English]

  • Seyyed Mostafa Mousavi Mirkalaei 1
  • Bagher Shamloo 2
  • Iraj Goldooziyan 3
1 Ph.D. Student in Criminal Law and Criminology, Law Department, Islamic Azad University, Gorgan Branch, Golestan, Iran.
2 Associated Professor of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Full Professor in Criminal Law and Criminology, Law Department, Islamic Azad University, Gorgan Branch, Golestan, Iran.
چکیده [English]

Today, the right to counsel for the accused is recognized in the course of criminal proceedings in most legal systems. International law pursues this right along with other human rights. International law has focused on the right to counsel at two levels: First that, international courts, such as the International Criminal Court, apply these rules in their own rules of procedure and in their own practice; and Second that, states in their national legal systems don’t fail to grant this right to the accused. International law has established bodies to ensure human rights at the level of states. One of these bodies is the Human Rights Committee, which has formed according to the International Covenant on Civil and Political Rights (1966). This article intends to investigate the right to counsel in the Procedure of the Human Rights Committee. The outcome of this writing is that the Committee develops the right to counsel and interprets the right to defense set forth in the Covenant to the right to counsel with many of its requirements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Right to Counsel
  • Human rights
  • Fair trial
  • procedure
  • Human Rights Committee

فهرست منابع

الف. منابع فارسی
باقری، سعید. «استرداد مجرمان در رویه دیوان اروپایی حقوق بشر و کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد». مجله پژوهشهای حقوقی 22 (1391): 52-25.
جوزف، سارا، جنی شولتز و ملیسا کسن. میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: دعاوی، آموزه­ها، تفاسیر. ترجمه سیّد قاسم زمانی و دیگران. جلد اول. چاپ اول. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، 1395.
حسینی اکبرنژاد، حوریه. «اجرای فراسرزمینی میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی با تکیه بر رویه کمیته حقوق بشر». مجله پژوهشهای حقوقی 16 (1388): 121-95.
زمانی، سیّد قاسم، و هاله حسینی اکبرنژاد. «جامعه بین­المللی و عدالت کیفری جهانی». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی (3)45 (1394): 339-315.
سادات‌اخوی، سیّد علی، و فرناز فکوری. «ارزش حقوقی دیدگاه­های پایانی کمیته حقوق بشر». مجله حقوقی بین­المللی 43 (1389): 86-63.
سلیمیان، اباالفضل، و سعید دریایی بغدادآبادی. «جایگاه نهاد وکالت در چهارچوب اسناد بین‌المللی حقوق بشر». مطالعات حقوق بشر اسلامی 9 (1394): 86-65.
قاسمی، احمد. «حقوق متهم در دادرسی­های کیفری ایران و میثاق بین­المللی حقوق مدنی و سیاسی». رساله دکترا، تهران: مدرسه عالی شهید مطهری، 1387.
مهرپور، حسین. حقوق بشر در نظام بین­المللی و موضع جمهوری اسلامی ایران. چاپ اول. تهران: انتشارات اطلاعات، 1374.
نالدی، جینو جی. «اقدام­های موقت در کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد». ترجمه فرهاد خمامی‌زاده، مجله تخصصی الهیات و حقوق 15 و 16 (1384): 322-305.
هاشمی، سیّد محمد، و امید نوروزی. «حقوق و آزادی­های گروهی در رویه کمیته حقوق بشر». مجله تحقیقات حقوقی آزاد 25 (1393): 125-111.
هاشمی، شهناز، و عباس زارع. «رویه حمایت از حق آزادی و امنیت شخصی باتوجه‌به قواعد بین­الملل». مجله مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه 4/2 (1395): 221-202.
ب. منابع خارجی
Buergenthal, Thomas.“The U.N. Human Rights Committee.” Max Planck U.N. Year Book 5 (2001): 341-399.
Columbia Law School Human Rights Institute. “Equal Access to Justice: Ensuring Meaningful Access to Counsel in Civil Cases, Including Immigration Proceedings.” Response to the Seventh to Ninth Periodic Reports of the United States to the Committee on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (July 2014).
Paoletti, Sarah. “Deriving Support from International Law for the Right to Counsel in Civil Cases.” Temple Political and Civil Rights Law Review 15(3) (2006): 651-662.
U.N. Doc. A/36/40. General Assembly. “Report of the Human Rights Committee.” Official Records: Thirty-Sixth Session, New York, 1981.
U.N. Doc. CCPR/C/GC/13. “Equality before the Courts and the Right to a Fair and Public Hearing by an Independent Court Established by Law (Art. 14).” Human Rights Committee - Twenty First Session: General Comment13, Apr. 13, 1984.
U.N. Doc. CCPR/C/GC/32. “Article 14: Right to Equality before Courts and Tribunals and to a Fair Trial.” Human Rights Committee - Ninetieth Session: General Comment 32, Aug. 23, 2007.
U.N. Doc. CCPR/C/GC/33. “The Obligations of States Parties under the Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights (Para. 11).” Human Rights Committee - Ninety-fourth Session: General Comment 33, Nov. 5, 2008.
U.N. Doc. CCPR/C/USA/CO/4. Human Rights Committee, “Concluding Observations - United States of America.” Official Records: Session, New York, Apr. 23, 2014.
U.N. Doc. HRI/GEN/3/Rev.3. “Rules of Procedure of the Human Rights Committee.” Ratified at 918th Meeting, Last Adoption at 1924th Meeting, 26 July 1989.
UNCPCTO, “Basic Principles on the Role of Lawyers.” Eighth United Nations Congress on the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders, Havana, Cuba, 27 August to 7 September 1990.
UNCTITF. “Basic Human Rights Reference Guide: Right to a Fair Trial and Due Process in the Context of Countering Terrorism.” Office of the High Commissioner of Human Rights, New York, October 2014.
United Nations CCPR/C/118/D/2107, Views Adopted by the Committee under Article 5 (4) of the Optional Protocol, Concerning Communication No. 2107/2011, Human Rights Committee 118th Session (28 October), 2016.
United Nations CCPR/C/118/D/2128, Views Adopted by the Committee under Article 5 (4) of the Optional Protocol, Concerning Communication No. 2128/2012, Human Rights Committee 118th Session, 3 November, 2016.
United Nations CCPR/C/97/D/1363, Views Adopted by the Committee, Concerning Communication No. 1363/2005, Human Rights Committee Ninety-seventh session Session (19 October), 2009.
United Nations CCPR/C/98/D/1232, Views Adopted by the Committee, Concerning Communication No. 1232/2003, Human Rights Committee Ninety-eighth session Session (23 March), 2010.
United Nations CCPR/C/OP/3, Selected Decisions of the Human Rights Committee under the Optional Protocol, Vol. 3, Human Rights Committee Thirty-Third to Thirty-Ninth Session (July 1988 - July 1990), New York and Geneva, 2002.
United Nations CCPR/C/OP/7, Selected Decisions of the Human Rights Committee under the Optional Protocol, Vol. 7, Human Rights Committee Sixty-Sixth to Seventy-Forth Session (July 1999 - March 2002), New York and Geneva, 2006.
Zhang, Jixi. “Fair Trial Rights in ICCPR.” Journal of Politics and Law 2(4) (2009): 39-44.