مفهوم و کارکرد «قضیه» در «دیوان کیفری بین‌المللی»

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

یکی از تأسیسات اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی مفهوم قضیه است. این مفهوم، کارکرد صلاحیتی مهمی برعهده دارد و آن ترسیم چهارچوبی است که دیوان در حدود آن می‌تواند یا صاحب صلاحیت شود و یا صلاحیت خود را اعمال کند. دولت‌های عضو دیوان با ارجاع یک قضیه چهارچوبی را تعیین می‌کنند که دادستان نسبت به جرایم واقع‌شده در حدود آن صلاحیت دیوان را اعمال می‌کند. از سوی دیگر هم شورای امنیت سازمان ملل متحد و هم دولت غیرعضوی که صلاحیت دیوان را به‌صورت موردی می‌پذیرد، قادرند تا به دیوان جهت رسیدگی به یک قضیه خاص اعطای صلاحیت کنند؛ اما مفهوم قضیه در متون حقوقی دیوان تعریف نشده است. این نوشتار با مروری بر رویه قضایی دیوان و بهره‌گیری از برخی مفاهیم حقوق بشر روشن می‌سازد که قضیه یک بحران بیرونی است که آبستن جرایم داخل در صلاحیت دیوان می‌باشد. این بحران یا یک مخاصمه مسلحانه بین‌المللی یا غیر‌بین‌المللی است و یا موجی از حملات گسترده یا سازمان‌یافته علیه جمعیت غیرنظامی می‌باشد که عنصر زمینه‌ای جرایم داخل در صلاحیت دیوان را تشکیل می‌دهند. قضیه در یک مکان و زمان معین شکل می‌گیرد لیکن مفهومی صرفاً جغرافیایی نیست. دولت‌ها و شورای امنیت می‌توانند با تعریف یک قضیه خاص صلاحیت دیوان و یا اعمال آن را تنها محدود به یک بحران خاص و نه تمام قلمروی سرزمینی یک دولت نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Concept and Functions of “Situation” at “The International Criminal Court”

نویسنده [English]

  • Mohammad Hadi Zakerhossein
Assistant Professor, Faculty of Law and Political Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

One of the Statute of International Criminal Court’s construction is the concept of situation. This notion performs various jurisdictional function, including delimiting the scope within which the Court has an authority to exercise its jurisdiction. States Parties to the Rome Statute have a right to refer a situation to the Office of the Prosecutor to warrant further investigation. Moreover, the United Nations Security Council and non-member States have a right to extend the Court’s jurisdiction over a situation related to non-member States. But what a situation means? This piece by reviewing the jurisprudence of the Court in addition to human rights law as an applicable law to the Court shows that a case has a territorial aspect but it does not mean a territory. This piece conceptualizes the notion of situation as a concrete crisis that corresponds with the contextual element of international crimes, i.e. armed conflict of international or non-international character and a widespread or systematic attack against civilian population. Consequently, states and Security Council by determining a situation can limit the Court’s jurisdictional authorities to such a situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Situation
  • case
  • Armed Conflict
  • Contextual Element of Crimes
  • Attack against Civilian Population
  • state of emergency

فهرست منابع

الف. منابع فارسی
آقایی جنت‌مکان، حسین. حقوق کیفری بین‌المللی. تهران: انتشارات جنگل، ۱۳۹۲.
ذاکرحسین، محمدهادی. راهنمای دیوان کیفری بین‌المللی. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، ۱۳۹۵.
طهماسبی، جواد. صلاحیت دیوان کیفری بین‌المللی. تهران: نشر میزان، ۱۳۹۵.
مظاهری، امیرمسعود. اصل صلاحیت تکمیلی دیوان بین‌المللی کیفری. تهران: نشر میزان، ۱۳۹۱.
ب. منابع خارجی
Bassiouni, Cherif. Introduction to International Criminal Law. Leiden: Martinus Nijhoff Publishers, 2013.
Boas, Gideon and James L. Bischoff and Natalie L. Reid. International Criminal Law Practitioner Library Volume II: Elements of Crimes under International Law. New York: Cambridge University Press, 2009.
Cryer, Robert, Hakan Friman and Darryl Robinson. An Introduction to International Criminal Law and Procedure. New York: Cambridge University Press, 2014.
Cryer, Robert. Prosecuting International Crimes: Selectivity and the International Criminal Law Regime. New York: Cambridge University Press, 2005.
Dormann, Knut. “Paragraph 2 (a).” In Commentary on the Rome Statute of the International Criminal Court, edited by Otto Triffterer. 22-35. Munchen: C.H. Beck. Hart. Nomos, 2008.
ICC, OTP. “Thirteen Report of the Prosecutor of the ICC to the United Nations Security Council Pursuant to UNSCR 1970.” Last Accessed 01/02/2020. https://www.icc-cpi.int/iccdocs/otp/otp-rep-unsc-lib-05-2017-ENG.pdf.
ICC. “Democratic Republic of the Congo.” Last Modified April 15, 2017. https://www.icc-cpi.int/drc.
International Criminal Court. “The Prosecutor of the International Criminal Court, Fatou Bensouda, Opens a Preliminary Examination in Ukraine.” April 25, 2014. https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=pr999.
Kirsch, Philupp and Darryl Robinson. “Referrals by States Parties.” In The Rome Statute of the International Criminal Court: A Commentary, edited by Antonio Cassese and Paolo Gaeta. 620-638. New York: Oxford University Press, 2002.
Luban, David. “Fairness to Rightness: Jurisdiction, Legality and the Legitimacy of International Criminal Law.” In The Philosophy of International Law, edited by A. Besson and John Tasioulas. 574-577. New York: Oxford University Press, 2010.
Nouwen, Sarah M.H. Complementarity in the Line of Fire: The Catalyzing Effect of the ICC in Uganda and Sudan.New York: Cambridge University Press, 2013.
Olásolo, Hector and Carnero Rojo. “The Application of the Principle of Complementarity to the Decision of Where to Open an Investigation: The Admissibility of Situations.” In The International Criminal Court and Complementarity: From Theory to Practice, edited by Carsten Stahn and Mohamed M. El Zeidy. 230-245. New York: Cambridge University Press, 2011.
Olásolo, Hector. The Triggering Procedure of the International Criminal Court. Leiden: Martinus Nijhoff Publishers, 2005.
Rastan, Rod. “Situations and Case: Defining the Parameters.” In The International Criminal Court and Complementarity: From Theory to Practice, edited by Carsten Stahn and Mohamed M. El Zeidy. 421-445. New York: Cambridge University Press, 2011.
Rastan, Rod. “The Jurisdictional Scope of Situations before the International Criminal Court.” Criminal Law Forum 23 (2012): 1-34.
Schabas, William. “The Rise and Fall of Complementarity.” In The International Criminal Court and Complementarity: From Theory to Practice, edited by Carsten Stahn and Mohamed M. El Zeidy. 150-164. New York: Cambridge University Press, 2011.
Schabas, William. An Introduction to International Criminal Court. New York: Cambridge University Press, 2011.
Sliedregt, Elies Van. “International Criminal Law.” In The Oxford Handbook of Criminal Law,edited by Markus D. Dubber and Tatjana Hornle. 1139-1165. New York: Oxford University Press, 2014.
Stahn, Carsten. A Critical Introduction to International Criminal Law. New York: Cambridge University Press, 2019.
Trifftere, Otto and Kai Ambos. The Rome Statute of the International Criminal Court: A Commentary. Third Ed. Leiden: C.Hart.Nomos, 2015.
Zakerhossein, Mohammad Hadi. “A Concept without Consensus: Conceptualisation of the Situation Notion in the Rome Statute.” International Cirminal Law Review 18 (2018): 686-711.