تطبیق فرآیند تفتیش و بازرسی در الگوی دادرسی کیفری ایران و امریکا

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، نویسنده مسؤول

چکیده

رعایت حریم خصوصی و یا حق خلوت اشخاص یکی از حقوق برجسته انسان‌ها در هر جامعه‌ای است. یکی از اقداماتی که ناقض حریم خصوصی شمرده می‌شود، «بازرسی و تفتیش» است. با توجه به استثنائی بودن این اقدام، ضروری است که در قوانین آیین دادرسی کیفری حدود و ثغور این اقدام مشخص شود. با توجه به اصل منع ورود به حریم خصوصی اشخاص و عدم مطلق بودن این حق، دو نظام دادرسی ایران و امریکا، علاوه بر تضمین این حق، در راستای تأمین نظم و رعایت منافع عمومی با وضع مقرراتی، موارد جواز تحدید این حق و ضوابط اعمال آن را تبیین نموده‌اند. در هر دو نظام قضایی، بازرسی و تفتیش منوط به کسب مجوز از مقام قضایی است مگر در موارد ضرورت از جمله در هنگام جرم مشهود. با این وصف در نظام حقوقی امریکا علاوه بر جرایم مشهود، به صورت صریح و روشن در مواقع خطر و فوری نیز به مقامات پلیسی حق بازرسی و تفتیش داده شده است. نظام حقوقی امریکا بر خلاف حقوق ایران، قواعد و مقررات روشنی برای بازرسی و تفتیش از وسایل نقلیه اختصاص داده است. یکی از وجوه متمایز نظام حقوقی امریکا در موضوع بازرسی و تفتیش این است که بازرسی و تفتیش تنها ناظر به جرائم و ادله گذشته نیست، بلکه اختصاص قرارهایی از قبیل قرار بازرسی و تفتیش انتظاری و یا پیش‌دستانه به منظور کشف جرم است. از سوی دیگر، در هر دو نظام حقوقی ضمانت‌اجراهای مناسبی از قبیل ضمانت‌اجراهای کیفری و مدنی اختصاص یافته است. با این وصف در نظام حقوقی امریکا ضمانت اجرای بطلان و یا رد دلیل اختصاص یافته است که خود گامی اساسی در تضمین قواعد و تشریفات دادرسی به شمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Comparison of the Search and Inspection in the Criminal Procedures of Iran and the U.S.A.

نویسندگان [English]

  • Gholam-Hassan Kooshki 1
  • Sahar Soheil Moghadam 2
چکیده [English]

Considering the right to privacy or the privacy of individuals is one of the prominent human rights in any society. One of the action in that will be considered as a violation of privacy is "search and inspection". Given the exceptional nature of this action, it is essential to determine the boundaries of this action in the rules of criminal procedure. According to the principle of “non-entry into the privacy of the persons” and the absolute lack of this right, justice system in both Iran and America, in addition to guaranteeing this right, in order to provide public order and interests, they explained the license ways to restrict such. In both the judicial system, inspection and search, subject to the permission of the judicial authority, except in cases of necessity, such as in an obvious crime. However in America's legal system in addition to the obvious crimes, for clear and immediate danger when the police authorities have the right to inspect and search. In the America's legal system, contrary to Iranian law, clear rules for search and inspection of vehicles allocated. One of the distinctive aspects of the American legal system in this context is not only related to past crimes and evidence inspection, but also by assigning special arrangements such as the search and expected or pre-emptive inspection to discover the crime. On the other hand, in both the legal system, appropriate guarantees, such as criminal and civil enforcement are dedicated. However, in America's legal system exclusionary rule has dedicated. This matter act as an essential step in ensuring that the rules and hearing procedures is proceeding.

کلیدواژه‌ها [English]

  • search and inspection
  • the right to privacy
  • the Code of Criminal Procedure؛ Iran and America law

آشوری، محمد. آیین دادرسی کیفری، جلد دوم. چاپ دوازدهم. مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، 1389.

اسکندری، مصطفی. «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی.» فقه و اصول، حکومت اسلامی 15: 4 (1389).

انصاری، باقر. حقوق حریم خصوصی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، 1386.

انصاری، ولی‌الله. حقوق تحقیقات جنایی. چاپ دوم. تهران: مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، 1390.

پاد، ابراهیم. حقوق کیفری اختصاصی، جلد اول. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، بی‌تا.

جعفری لنگرودی، محمد جعفر. مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات گنج دانش، 1378.

جوانمرد، بهروز. فرآیند دادرسی در حقوق کیفری ایران. چاپ دوم. تهران: انتشارات بهنامی، 1390.

خالقی، علی. نکته‌ها در آیین دادرسی کیفری. چاپ سوم. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، 1393.

رحمدل، منصور. «حق انسان بر حریم خصوصی.» مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی 70 (1384).

صفری کاکرودی، عابدین. «تفتیش منازل و ملاحظات حقوقی آن.» فصلنامه دانش انتظامی 29 (1385).

فرجیها، محمد، و الهیار یاری. «اعتبار گزارش‌های مبتنی بر تفتیش و بازرسی ضابطین: رویکرد تطبیقی.» مجله کارآگاه، دوره دوم 5:19 (1391).

کوشکی، غلامحسن. «حمایت از حریم خصوصی در مکان خصوصی در مقررات دادرسی کیفری ایران.» مجله حقوقی دادگستری 5 (1386).

معین، محمد. فرهنگ فارسی. چاپ بیست و چهارم. تهران: انتشارات امیر کبیر، 1386.

Acker, James, and David Brody. Criminal Procedure A contemporary perspective. Second Edition. Jones and Bartlett Publishers, 2004.

Campbell Black, Henry. Black’s Law Dictionary. Fifth edition. USA: ST. PAUL, MINN. West publishing Co, 1968.

Collings, Rex A. “Toward workable rules of search and seizure - An amicus curiae brief.” California Law Review 50: 3 (1962).

Del Carmen, Ronaldo V. Criminal Procedure: Law and Practice. Eight edition. Wadsworth publishing, 2008.

Ferdico, John N., Henry F. Fradella, and Christopher D. Totten. Criminal Procedure for the Criminal Professional. Tenth edition. Wadsworth cevgage learnig, 2009.

Gillespie, Daniel T. “Bright rules: development of the law of search and seizure during traffic stops.” Loyola University Chicago Law Journal 31: 1 (1999).

Hall, Daniel E. Criminal Law and Procedure. Fifth edition. Delmar Cengage Learning Publisher, 2009.

Kaminski, Daniel W. “Concluded to exclude: The exclusionary rule’s role in civil forfeiture proceedings.” Seventh circuit Review 6: 1 (2010).

Marek, Edward F. “Telephone Search Warrant: A new equation for exigent circumstances.” Cleveland State Law Review 27: 1 (1978).

Oran, Daniel. Oran’s Dictionary of the Law. Third edition. West Legal Studies Thomson Learning, 2000.

Scheb, John M. and John M. Scheb II, Criminal Procedure. Sixth edition. USA: Wadsworth, 2012.

Thaman, Stephen C. Exclusionary Rules in Comparative Law, Netherlands: Springer, 2012.