تأملی بر جرم‌انگاری استفاده از سلاح‌های شیمیایی و صلاحیت زمانی دیوان کیفری بین‌المللی در رسیدگی به این جنایت با نگاهی به جنگ عراق و ایران

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

امروزه حکومت قانون یکی از مهم‌ترین موضوعات حقوق بین‌الملل است. این موضوع برای نهادهایی مانند دیوان کیفری بین‌المللی هم واجد وصف درونی یعنی تقیّد آنها به رعایت اساسنامه و سایر قواعد حقوق بین‌الملل است و هم واجد وصف بیرونی یعنی تأثیر آنها بر نهادهای دیگر مانند دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و افراد انسانی برای التزام به رعایت حقوق بین‌الملل. این نوشتار با تکیه‌بر بُعد درونیِ حکومت قانون، موضوع صلاحیت دیوان بر به کارگیری سلاح‌های شیمیایی در مخاصمات داخلی و بین‌المللی با در نظر داشتن جنگ ایران و عراق را دنبال می‌کند.
دیوان اگرچه صلاحیت تعقیب جنایت جنگیِ به‌ کارگیری سلاح‌های سمّی و گازهای خفه‌کننده را داراست اما نظراتی نیز در خصوص عدم جرم‌انگاری سلاح‌های شیمیایی در اساسنامه وجود دارد که موضوع قیاس در حقوق کیفری را متبادر می‌نماید. همچنین این اعتقاد وجود دارد که دیوان می‌تواند صلاحیت خود را بر افعالی که قبل از تاریخ لازم‌الاجرا شدن اساسنامه جرم بوده و در اساسنامه نیز جرم شناخته‌ شده‌اند، مانند جنایات عراق در استفاده از سلاح شیمیایی، اعمال نماید. با وجود چنین دیدگاه‌هایی می‌توان گفت برای تحقق این امر دیوان با برخی موانع ـ از جمله صلاحیت زمانی، عدم عضویت ایران و عراق در اساسنامه، التزام به رعایت مقررات اساسنامه مانند ماده 10 و منع عطف به ماسبق شدن قوانین ـ مواجه است و اینها اصولی هستند که دیوان در راستای حکومت قانون به آنها ملتزم بوده و نمی‌تواند بر این اساس به جنایت رژیم بعث عراق رسیدگی نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reflections on the Criminalization of Use of Chemical Weapons and ICC’s Jurisdiction Ratione Temporis on this Crime in the light of the Iraq - Iran War

نویسندگان [English]

  • Dr. Mahdi Abdulmaleki 1
  • Dr. Seyed Ghasem Zamani 2
1 Law Department, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran
2 Associate Professor of Law and Political Science Faculty, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Today, the rule of law is one of the most significant subjects in international law. The rule of law for the organizations such as international criminal court both possesses internal dimension, namely they must be under an obligation to respect their constitutive statute and other rules of international law and external dimension, namely their impact on the other institutions such as states, international organizations and human beings to respect international law. Based on the internal dimension of the rule of law this essay considers ICC’s jurisdiction on employing chemical weapons in international and non-international conflicts, due regard to Iraq war against Iran.
Although, ICC has the jurisdiction to prosecute employment of poisoned weapons and asphyxiating gases, there are some opinions on the non-criminalizing to employ chemical weapons in the statute in which it makes haste analogy in the criminal law. Additionally, there is an opinion that ICC can exercise its jurisdiction on some conducts which were crimes before the entry into force of the Statute and now those crimes have also been criminalized in the Statute. Nonetheless, it can be said for realization of this issue, ICC faces with some obstacles such as Jurisdiction Ratione Temporis, non-membership of Iran and Iraq in the Statute, obligation to observe Statute’s regulations, for example article 10 and the rule of non-retroactivity Ratione Personae and these are principles in which ICC is obliged to apply in direction of the rule of law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • International Criminal Court
  • Chemical Weapon
  • War Crime
  • Jurisdiction Ratione Temporis

الف. منابع فارسی

امیدی، جلیل. «قواعد تفسیر قوانین جزایی». دانشکده حقوق و علوم سیاسی 41 (1377): 54-7.

انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد. Http://Iauns.Org/.

جلالی، محمود و امیر مقامی. «تعامل حقوق ایران و حقوق بین‌الملل کیفری در جرم‌انگاری «کاربرد سلاح‌های شیمیایی»». مجله نامه مفید 70 (اسفند 1387): 143-123.

خلیلیان، سید خلیل، مترجم. خورشید آهسته بالا می‌آید (عدالت در امپراتوری آمریکا). تهران: شرکت سهامی انتشار، 1390.

زمانی، قاسم. «دیوان کیفری بین‌المللی و صدور قرار جلب عمر البشیر». مجله پژوهشهای حقوقی 14 (1387): 49-13.

شریفی طرازکوهی، حسین و ساسان مدرس سبزواری. «کاربرد تسلیحات شیمیایی در جنگ ایران و عراق از منظر حقوق بین‌الملل کیفری». فصلنامهپژوهش حقوقعمومی 52 (پاییز 1395): 152-129.

فلک، دیتر. حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه. به اهتمام سید قاسم زمانی و نادر ساعد. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، 1391

نژندی‌‌منش، هیبت‌اله. «تأملی بر احقاق حقوق قربانیان سلاح‌های شیمیایی در پرتو صلاحیت مدنی جهانی: با تأکید بر قربانیان ایرانی کاربرد سلاح‌های شیمیایی جنگ عراق علیه ایران». فصلنامهپژوهش حقوقعمومی 50 (1395): 118-95.

هنکرتز، ژان ماری و لوئیس دوسوالدبک. حقوق بین‌المللی بشردوستانه عرفی. جلد اول. ترجمه دفتر امور بین‌الملل قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ. تهران: انتشارات مجد، 1387.

ب. منابع انگلیسی

Allen, Kara, Scott Spence, and Rocio Escauriaza Leal. “Chemical and Biological Weapons Use in the Rome Statute: a Case for Change.Vertic Briefs (2011): 1-12. Electronic copy: http://www.isn.ethz.ch/Digital-Library/Publications/Detail/?id=126753.

Baker, David. Biological, Nuclear and Chemical Weapons. Vero Beach, Florida: Rourke Publishing LLC, 2006.

Beigbeder, Yves. International Justice against Impunity Progress and New Challenges. Boston - Leiden: Martinus Nijhoff Publishers, 2005

Botero, Juan C., Alejandro Ponce. “Measuring the Rule of Law.The World Justice Project (2011): 1-136. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1966257.

Bourgon, Stéphane. “13 Jurisdiction Ratione Temporis.” In The Rome Statute of the International Criminal Court, edited by Professor Antonio Cassese, Professor Paola Gaeta, and Mr John R.W.D. Jones, 543-559. Oxford: Oxford University Press, 2002.

Cameron, Iain. “Jurisdiction and Admissibility Issues under the ICC Statute.”In The Permanent International Criminal Court Legal and Policy Issues, edited by Dominic Mcgoldrick, Peter Rowe, And Eric Donnelly, 65-95. Portland: Oregon, Hart Publishing, 2004.

Clark, Rogers. “Methods of Warfare That Cause Unnecessary Suffering or Are Inherently Indiscriminate: A Memorial Tribute to Howard Bermant.California Western International Law Journal 28(2) Art. 4 (1997): 379-390.

Condorelli, Luigi & Santiago Villalpando. “Can the Security Council Extend the ICC's Jurisdiction” In The Rome Statute of the International Criminal Court: A Commentary, edited by Antonio Cassese, Paola Gaeta, and John R. W. D. Jones, 571-583. Oxford: Oxford University Press, 2002

Convention on the Prohibition of the Development, Production, Stockpiling and Use of Chemical Weapons and on Their Destruction, 1993.

Cryer, Robert, Håkan Friman, Darryl Robinsonand, and Elizabeth Wilmshurst. An Introduction to International Criminal Law and Procedure. Cambridge: Cambridge University Press, 2007.

Dörmann, Knut. “Preparatory Commission for the International Criminal Court: The Elements of War Crimes Part II: Other Serious Violations of the Laws and Customs Applicable in International and Non-International Armed Conflicts.IRRC 83(842) (June 2001): 461-487.

Dörmann, Knut. War Crimes under the Rome Statute of the International Criminal Court, with a Special Focus on the Negotiations on the Elements of Crimes. Heidelberg, Germany: Max Planck UNYB 7, 2003.

Elements of Crimes. Adopted by the Assembly of States Parties. First session. New York, 3-10 September 2002. Official Records. ICC-ASP/1/3- Article 8 (2) (b) (xvii) & Article 8 (2) (b) (xviii).

ETH Zurich, Department of Humanities, Social and Political Sciences, Center for Security Studies. http://www.isn.ethz.ch/Digital-Library/.

Fallon, Richard H. “The Rule of Law as a Concept in Constitutional Discourse.Columbia Law Review 97(1) (1997): 1-56.

Feinstein, Lee, and Tod Lindberg. Means to an End U.S. Interest in the International Criminal Court. Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2009.

ICTY. Prosecutor V. Dusko Tadic A/K/A “Dule”. Decision on the Defence Motion for Interlocutory Appeal on Jurisdiction. Octobre 2, 1995. Para 124.

Javed, Ali. “Chemical Weapons and the Iran-Iraq War: A Case Study in Noncompliance.The Nonproliferation Review 8(1) (Spring 2001): 43-58.

Kaufman. Zachary D. “Sudan the United States and the International Criminal Court: a Tense Triumvirate in Transitional Justice for Darfur.”In The Criminal Law of Genocide International, Comparative and Contextual Aspects, edited by Ralph Henham, 49-61. Nottingham Law School, Burlington, VT: Ashgate Pub. Co, 2007.

Lamb, Susan, “Nullum Crimen, Nulla Poena Sine Lege in International Criminal Law.” In International Criminal Law, In The Rome Statute of the International Criminal Court, edited by Professor Antonio Cassese, Professor Paola Gaeta, and John R.W.D.Jones, 733-767. Oxford: Oxford Scholarly Authorities on International Law [OSAIL], Published in Print: 25 July 2002.

Lord Lyell. Chemical and Biological Weapons: The Poor Man's Bomb. Draft General Report (United Kingdom) General Rapporteur North Atlantic Assembly International Secretariat 4 October 1996.

Pellet, Alain. “The Palestinian Declaration and the Jurisdiction of the International Criminal Court.Journal of International Criminal Justice 8 (2010): 981-999.

Protocol for the Prohibition of the Use in War of Asphyxiating, Poisonous or Other Gases, and of Bacteriological Methods of Warfare. 17 June 1925.

Public Prosecutor v. Frans Cornelis Adrianus van Anraat. District Court of The Hague, The Netherlands.Case number 09/751003-04. December 23, 2005.

Schabas William A. An Introduction to the International Criminal Court. 2nd Ed. New York: Cambridge University Press, 2004.

Schabas, William A. The International Criminal Court: A Commentary on the Rome Statute. Oxford: Oxford Commentaries on International Law, Published in Print: 11 March 2010.

Sciacovelli, Annita Larissa. “The Criminalization of the Use of Biological and Chemical Weapons.”In War Crimes and the Conduct of Hostilities: Challenges to Adjudication and Investigation, edited by Fausto Pocar, Marco Pedrazzi, and Micaela Frulli, 211-225. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing, 2013

Situation in Libya in the Case of the Prosecutor V. Saifal-Islam Gaddafi and Abdullah Al-Senussi, No.: Icc-01/11-01/11, October 11, 2013.

Statute of International Criminal Court.

Statute of International Criminal Tribunal for Rwanda.

Statute of International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia.

Thakur, Ramesh, Ere Haru. The Chemical Weapons Convention: Implementation, Challenges and Opportunities. Tokyo: United Nations University, 2006

The Rule of Law and Transitional Justice in Conflict and Post-Conflict Societies, Report of the Secretary-General, S/2004/616, August 23, 2004.

Tomuschat, Christian. “Human Rights and International Humanitarian Law.” European Journal of International Law 21(1) (2010): 15–23.

UN Doc. S/RES/1593 (2005).

United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals. http://www.icty.org/sections/LegalLibrary/StatuteoftheTribunal.

United Nations Security Council. S/16128. November 7, 1983.

United Nations Security Council. S/16433. Report of the Specialists Appointed by the Secretary General to Investigate Allegations by the Islamic Republic of Iran Concerning the Use of Chemical Weapons, March 26, 1984.

United Nations, International Residual Mechanism for Criminal Tribunals. http://www.unictr.org/en/documents.

UNODA. “Iraq: Accession to 1925 Geneva Protocol.” http://disarmament.un.org/treaties/a/1925/iraq/acc/paris.

White, Nigel, Robert Cryer. “The ICC and the Security Council: An Uncomfortable Relationship.” In The Legal Regime of the International Criminal Court, edited by José Doria Hans-Peter Gasser, and M. Cherif Bassiouni, 455-485. Boston: Martinus Nijhoff Publishers, 2009.