درآمدی بر "حقوق بیمۀ جنایی" در راستای یک " سیاست جناییِ بیمه‌مدار"

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری- دانشگاه آزاد تهران مرکز

2 عضو مدعو دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

امروزه دگردیسی در پاسخ دهی به جرم (استفاده از ظرفیت های غیر کیفری همانند: حقوق مدنی، اداری و انظباطی) به راهبری پاسخ شناسی جرم به جای مفهوم سنتی کیفر شناسی، به راهبردی اثرگذار در جهت مبارزه با جرم و بزه کاری تبدیل شده است. در این میان راهبرد عدالت توافقی بیمه مدار به عنوان تاسیسی بومی گرا و نوظهور در پرتو حق بر مجازات نشدن، نمونه ای بر ساخته در بستر عدالت متوازن جنایی است که ضمن پاسخ دهی غیر کیفری در برابر جرم، اسباب توجه به حقوق بزه دیدگان را با تمسک به ساز وکارهای بیمه ای (حقوق بیمه جنایی) فراهم آورده است. عدالت توافقی بیمه مدار گونه ای از عدالت توافقی است که ناظر به مرحله پیشا دادرسی و پسا دادرسی می باشد. این مدل عدالت در مواردی که حسن سلوک مرتکب نیاز به تضمینی فرا تر از تعهد اخلاقی وی دارد؛ با استفاده از تدبیر انتقال ریسک ، به توافقات ما بین مقام قضایی و بزه کار در قالب رژیم حقوقی بیمه ای، تضمینی کارآمد می بخشد. به گونه ای که ضمن کنترل و مدیریت ریسک ارتکاب بزه احتمالی از ناحیه مرتکب، نتیجه عدم حسن سلوک وی را (ارتکاب مجدد جرم) صرف جبران و ترمیم خسارت وارد به بزه دیدگان احتمالی می نماید. این مقاله به تبیین اثر گذاری این تاسیس در گستره پاسخ دهی به جرم با استفاده از ظرفیت های مشترک علوم جنایی و حقوق بیمه تحت قالب رشته ای نوین به نام "حقوق بیمه جنایی" می پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Introduction to "Criminal Insurance Law" in the Light of an "Insurance-oriented Criminal Policy"

نویسندگان [English]

  • Naeem Sahami 1
  • mehrdad rayejian asli 2
1 PH.D student - Islamic Azad university
2 faculty of law, Allame Tabatabaee University
چکیده [English]

In the history of penal systems, the philosophy of punishment has been like a stream. While, in some era the retribution and revenge has been the prevail approach in criminal policy, in other times deterrence and rehabilitation overcome. In recent years, the criminal professors has emphasized to some punishments that without violence and pressures of prison and in a calm atmosphere rehabilitate the offenders.
One of the industrial area that can be connect to philosophy of punishment is insurance industry. restorative insurance is an insurance that looks for rehabilitation and compensation in light of restorative justice principles. So, it can be said that restorative insurance is a purposeful connection between insurance industry, criminal law, criminal policy and victimology. These fields while are separate from each other and all of them have special goals, but they are common in relation with basic values like soul, property, honor and liberty. Otherwise, it seems that negligence to this connection causes to violate human dignity in different ways. Restorative insurance according to legal and industrial structures of insurance and regulation of it in light of co-operation principle is related to participative criminal policy to enhance the responsibility of society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Criminal Insurance Law"
  • " Insurance-oriented Criminal Policy"
  • "Consensual Justice"
  • "reform and rehabilitation"
  • "remedy and reparation"

فهرست منابع

الف. منابع فارسی
آزمایش، علی. رابطه اخلاق و حقوق کیفری (سخنرانی)، خانه اندیشمندان علوم انسانی، تهران، 1392. قابل‌ِدسترسی در: http://khaneandishmandan.ir.

اسماعیلی، محمد. «عدالت پیشگیرنده: مهار جرم در بستر نظام حقوقی». مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه تهران 4(2) (پاییز و زمستان 1396): از ص 326-297.

امینی، محمد. ضمانت احتیاطی در قانون اقدامات تأمینی مصوب 1339. تهران: چاپ تابان، 1346.

بابایی، ایرج. حقوق بیمه. چاپ سیزدهم. تهران: انتشارات میزان، 1394.

برادفور، دیوید اف. بیمه‌های اموال و مسئولیت. ترجمه رضا افق و امیر یوسفیان. تهران: پژوهشکده بیمه وابسته به بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1393.

پاک‌نهاد، امیر. سیاست جنایی ریسک‌مدار. چاپ دوم. تهران: نشر میزان، 1394.

پاول، آلن. بیمه‌های مسئولیت. چاپ اول. ترجمه علی‌اکبر ریسه. تهران: انتشارات پژوهشکده بیمه ج.ا.ا، 1381.

پژوهشکده بیمه مرکزی ج.ا.ا. مجری: گروه پژوهشی بیمه‌های اموال و مسئولیت. «گزیده آماری مرتبط با بیمه شخص ثالث». گزارش پژوهشی، تهران: پژوهشکده بیمه مرکزی ج.ا.ا، بهار 1396. قابلِ‌دسترسی در سایت: www.irc.ac.ir.

حاجی‌ده‌آبادی، احمد. جبران خسارت بزه‌دیده به هزینه دولت و نهادهای عمومی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1387.

دلماس ـ مارتی، میری. «پارادیم جنگ علیه جرم مشروع ساختن امری انسانی» در تازه‌های علوم جنایی (مجموعه مقالات)، چاپ نخست، زیر نظر علی‌حسین نجفی ابرندآبادی. برگردان: روح‌الدین کرد علیوند، 1029-1003. تهران: میزان، بهار 1388.

دنی، دیوید. ریسک و جامعه. ترجمه صالح کاشانی. تهران: پژوهشکده بیمه وابسته به بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1393.

رایجیان اصلی، مهرداد. بزه‌دیده در فرایند کیفری. چاپ اول. تهران: انتشارات خط سوم، 1381.

رضوانی، سودابه. مفهوم خطرناکی در گستره علوم جنایی. تهران: انتشارات میزان، 1396.

شریز، مایکل. اصول علم اکچوئریال. ترجمه: علی صادقخانی و هاله فرزانه. تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، 1397.

غلامی، حسین. کیفرشناسی. چاپ دوم. تهران: انتشارات میزان، تابستان 1396.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395.

قانون بیمه فرانسه.

قانون بیمه مصوب 1316.

کریمی، آیت. کلیّات حقوق بیمه. ویرایش هفدهم. تهران: نشر میزان، 1396.

مبرقعی، محمدناصر. «گذر از منطق کیفری به منطق بیمه‌ای در سیاست جنایی رهاورد نوین عدالت ترمیمی». مجله تخصصی الهیات و حقوق 13 (پاییز 1383): از ص 42-19.

نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. «گفتمان سیاست جنایی قانونگذار در قانون آیین دادرسی کیفری 1392» در مجموعه مقالات یادنامه علمی استاد ناصر قربان‌نیا، ویرایش دوم، به کوشش حج اندیشه، 636-606. قم: انتشارات دانشگاه مفید قم، 1396.

نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. مباحثی در علوم جنایی، تقریرات درس جرم‌شناسی (پیشگیری). دوره دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهیه و تنظیم: محمدعلی بابایی. نیمسال نخست تحصیلی 80-1379، بازبینی و اصلاح: امیرحمزه زینالی.

نیازپور، امیرحسن. توافقی شدن آیین دادرسی کیفری. ویرایش دوم. تهران: انتشارات میزان، 1392.

ب. منابع انگلیسی
Commercial and General Insurance Brokers. “Zurich -Commercial-Crime Insurance.” Last modified October 31, 2018. http://www.comgen.com.au/downloads/zurich/Zurich-Commercial-Crime.pdf    . pp. 4-16.

“Commercial Crime Insurance, Chapter 9, pp. 21-23.” Last modified November 22, 2018. http://mikerussonline.com/CA/pdfs/9.pdf.

Da Costa, Mary. “Securing Your Balance Sheet Fidelity/ Crime Insurance.” The Guarantee Company of North America. https://www.theguarantee.com/en (Accessed November 22, 2018(.

Dignan, James. Understanding Victims and Restorative Justice. First Published. USA: Open University Press, 2005.

Doob, Anthony N. (University of Toronto), Cheryl Marie Webster (University of Ottawa) and Rosemary Gartner (University of Toronto). “Issues Related to Harsh Sentences and Mandatory Minimum Sentences: General Deterrence and Incapacitation, Research Summaries Compiled from Criminological Highlights.” February 14, 2014. https://criminology.utoronto.ca/wp-content/uploads/2013/09/DWG-GeneralDeterrenceHighlights14Feb2013.pdf.

Honderich, T. Punishment, the Supposed Justification. London: Pluto Press, 2006.

Hudson, Barbara. “Criminology, Difference and Justice: Issues for Critical Criminology.” Australian & New Zealand Journal of Criminology 33(2) (2000): 172-173.

Morris, L. Dangerous Classes: The Underclass and Social Citizenship. London: Routledge, 1994.

Rotman, Edgrdo. “Do Criminal Offenders Have a Constitutional Right to Rehabilitation?.” Journal of Criminal Law and Criminology 77(4) (1986): 1023-1068.

Villmow, Bernhard. “Victim Compensation in Some Western Countries.” In Victims and Criminal Justice, Vol, No. 51, edited by Kaiser (G), kury (H) and Alberch (H.J), 175-179. (Freiburg, Germany: Max Planck International Penal Law, 1991).