پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 Investigating the Mutual Influence of the Three Components—Age, Belief, and Attachment—on the Subculture of Violence and Peer Relations among Adolescents and Young Adults (Case Study: Young Wrestlers in Mashhad County) تاثیرگذاری متقابل مولفه‌های سه‌گانه سن، دلبستگی به والدین و باور به قانون با وضعیت خرده‌فرهنگ خشونت و گروه‌همنشینان نوجوانان و جوانان (مطالعه‌ موردی: کشتی‌گیران جوان و نوجوان شهرستان مشهد) 7 40 165055 10.22034/jclc.2023.366864.1763 FA سینا مهدوی دامغانی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0002-3434-5416 سیدمحمدجواد ساداتی استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0003-1894-9719 عبدالرضا جوان جعفری دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-9253-5330 Journal Article 2022 10 23 Nowadays, the high rate of participation of teenagers and young people in committing crimes, especially violent crimes, is a matter of great concern and deserves special attention from governments. It is obvious that the components of the cultural situation and the group of companions (friends) of people are very effective factors in the level of their inclinations towards committing various acts. The main purpose of the present study is to investigate the effect of the triple components of age, attachment to parents and belief in the law on the state of subculture of violence and violence of peers among teenage and young wrestlers in Mashhad city. Based on the results of the statistical analysis carried out in the research, it should be acknowledged: there is a significant and direct relationship between age variable and variables in subculture of violence and violence of peers, but there is a significant and inverse relationship between attachment and belief with variables in the subculture of violence and the violence of peers. Also, based on the findings of the research, it can be said: the different effects of attachment and belief on the cultural status and peers of the samples are not always one-sided effects and these effects can be mutual. امروزه نرخ بالای مشارکت نوجوانان و جوانان در ارتکاب جرایم، خصوصا جرایم خشن مطلبی بسیار نگران‌کننده و مقتضی توجه ویژه‌ای از جانب دولت‌ها می‌باشد. بدیهی است که مولفه‌های وضعیت فرهنگی و گروه‌همنشینان افراد از جمله عوامل بسیار موثر در میزان تمایلات ایشان نسبت به ارتکاب اعمال مختلف می‌باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیرهای متقابل مولفه‌های سه‌گانه سن، دلبستگی به والدین و باور به قانون بر وضعیت خرده‌فرهنگ خشونت و خشونت گروه‌همنشینان کشتی‌گیران نوجوان و جوان شهرستان مشهد می‌باشد. طبق نتایج حاصل از تحلیل‌های آماری انجام شده باید اذعان نمود: ارتباط معنی‌دار و مستقیمی میان متغیر سن با متغیرهای خرده‌فرهنگ خشونت و خشونت گروه‌همنشینان نمونه‌ها وجود دارد، درحالیکه ارتباط معنی‌دار و معکوسی میان متغیرهای دلبستگی به والدین و باور به قانون با متغیرهای وضعیت خرده‌فرهنگ خشونت و خشونت گروه‌همنشینان نمونه‌ها برقرار است.‌ همچنین بر اساس یافته‌های حاصل از پژوهش باید گفت: تاثیرات مختلف متغیرهای دلبستگی و باور بر وضعیت فرهنگی و گروه‌همنشینان نمونه‌ها همواره تاثیراتی یک‌سو و یک‌جهت نیست، بلکه این تاثیرات می‌توانند دوسویه و متقابل باشند.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_165055_99a323eec84379515f9f40f63d8f1ff5.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 The Impact of Health-Oriented Lifestyle on Theft Crime Commission (Case Study: Incarcerated Males Aged 20–50 in Lorestan Province, Iran) تاثیر سبک زندگی سلامت محور در ارتکاب جرم سرقت (مورد مطالعه: مردان زندانی 20 تا 50 ساله استان لرستان) 41 70 197126 10.22034/jclc.2024.428280.1952 FA قاسم مرادی دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. هوشنگ شامبیاتی استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی صفاری گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران. جعفر کوشا گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران. Journal Article 2023 12 02 This study investigates the relationship between health-oriented lifestyle dimensions and theft criminality among incarcerated males in Lorestan Province, Iran. Recognizing that human capital deterioration through criminal behavior impedes societal development, we examine how multidimensional health factors influence property crime commission. The research employed a quantitative survey methodology with a sample of 200 males (20-50 years) imprisoned for theft offenses, selected through power-calculated convenience sampling. Utilizing the validated Health-Promoting Lifestyle Profile (Lali et al., 2012), we measured ten health dimensions via 70 Likert-scale items (4-point scale). Rigorous validation included content validity, factor analysis, and convergent validity assessments, while reliability was established through Cronbach's alpha and test-retest consistency. Advanced statistical analyses (Pearson correlation, multiple regression, path analysis) were conducted using SPSS version 26. Key findings demonstrate significant inverse relationships between theft propensity and four health dimensions: physical health, spiritual health, social health, and disease prevention practices. These results support our central hypothesis that comprehensive health-oriented lifestyles significantly deter theft criminality. The study contributes to criminological literature by: (1) empirically validating the protective role of holistic health dimensions against property crimes, (2) demonstrating the particular efficacy of spiritual health factors in the given cultural context, and (3) providing evidence-based recommendations for correctional rehabilitation programs. Our findings suggest that interventions targeting physical conditioning, spiritual development, social skills training, and health education could effectively reduce recidivism while alleviating strain on Iran's criminal justice system. زمینه و هدف: بدون تردید، توسعه و پیشرفت جوامع بشری، مرهون نیروی انسانی سالم، متعهد و متخصص است. یکی از عواملی که در نابودی نیروی انسانی سهم بسزایی دارد ارتکاب جرایمی مانند سرقت است، بر این اساس پژوهش حاضر به دنبال بررسی تاثیر سبک زندگی سلامت محور در ارتکاب جرم سرقت است. روش: روش انجام پژوهش حاضر از نوع کمی و پیمایشی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه مردان 20 تا 50 ساله استان لرستان می باشد که در نیمه دوم سال 1401 به دلیل ارتکاب جرم سرقت در زندان های استان لرستان به سر می برند. از بین جامعه آماری، با استفاده از نرم افزار G.power گروه نمونه ای به اندازه 200 نفر با استفاده از روش نمونه گیری دسترس انتخاب شد. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه استاندارد سبک زندگی ساخته شده توسط لعلی و همکاران در سال 1391 استفاده شده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش های ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، تحلیل مسیر و ارزیابی مدل با استفاده از نرم افزار SPSS استفاده شد. یافته ها: نتایج به دست آمده از پژوهش حاضر نشان داد که فرضیه مورد نظر تایید می شود یعنی به طور کلی سبک زندگی سلامت محور افراد در میزان ارتکاب جرم سرقت تاثیر گذار است. از بین متغیرهای مربوط به سبک زندگی سلامت محور، متغیرهای: سلامت جسمانی، سلامت معنوی، سلامت اجتماعی و پیشگیری از بیماری ها؛ احتمال ارتکاب جرم سرقت را افزایش می دهد.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_197126_c758b90f89a9328ea7ed05248b5774c7.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 The Application of Criminal Description in Determining Criminal Titles: A Jurimetric Analysis of Article 1(e) of the Economic Disruptors Punishment Act کاربستِ توصیفِ جزایی در تعیین عنوان مجرمانه؛ با انطباقِ الگو نسبت به بند (ه) ماده 1 قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور 71 98 201905 10.22034/jclc.2024.441689.1973 FA سید حسین حسینی دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. 0000-0002-5704-2573 محمد نوروزی دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران زینب لکی دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2024 02 05 Within criminal justice systems, the accurate classification of offenses holds paramount importance for judicial actors, media entities, commercial enterprises, and civil society. This study posits that offense categorization must derive from a principled juridical framework to ensure both doctrinal soundness and equitable application. Employing doctrinal legal analysis through descriptive-analytical methodology, this research develops a novel taxonomy model grounded in the constituent elements of criminal offenses. The proposed jurimetric model requires systematic examination of both actus reus and mens rea components, supplemented by distinguishing juridical characteristics, to establish proper offense classification. To demonstrate this model's application, the study conducts a substantive legal analysis of the material and mental elements constituting the offense defined under Article 1(e) of the Economic Disruptors Punishment Act. Through this jurisprudential examination, the research identifies two discrete offense categories emerging from the statutory definition and criminal description. This contribution advances legal scholarship by: (1) establishing a replicable methodology for statutory offense classification; (2) providing judicial clarity regarding the application of Article 1(e); and (3) proposing an evidence-based framework for legislative drafting. The findings hold particular significance for prosecutors applying economic crime provisions and legislators drafting penal statutes. از آنجا که غالباً دست‏اندرکاران نظام عدالت کیفری، رسانه‌ها، کارفرمایان و در نهایت مردم عادی داده‌های کیفری را صرفاً از عناوینِ جرایم دریافت می‌کنند، به منظور ارائه دقیق‌تر این اطلاعات لازم است عناوین مذکور مطابق با یک الگوی علمی و منصفانه تعیین گردند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره-گیری از منابع دستِ اول کتابخانه‌ای درصدد معرفی مدلی علمی جهت تعیین عنوان مجرمانه به قانونگذارانِ کیفری می‌باشد. بنا به داده‌های نظری پژوهش، مدلی که در این مقاله برای احراز این عنوان پیشنهاد می‌شود، الگوی مبتنی بر توصیفِ جزایی جرم می‌باشد. در این الگو ابتدائاً ارکان مادی و روانی خاص هر جرم و عناصر تأثیرگذار مربوط به این ارکان که باعث تفکیک جرایم از یکدیگر می‌شود مطالعه، سپس برپایه‌ی آنها عنوان مجرمانه احراز می‌گردد. در این مقاله به منظور واضح نمودن شیوه‌ی انجام این الگو، با تحلیل ارکان مادی و معنوی جرم بند (ه) ماده 1 قانون مجازات اخلال‌گران در نظام اقتصادی کشور، در قسمت نتیجه‌گیری دو عنوان متمایز مبتنی بر توصیف جزایی و برگرفته از این عناصر پیشنهاد می‌گردد.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_201905_aa55eb1f7c00c28cdf5b07eed29ad8e4.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 Comparative Study of the Statute of Limitations for Complaints across Various Legal Systems and Drawing Insights for the Iranian Law مطالعه تطبیقی نهاد مرور زمان شکایت در حقوق شش کشور خارجی جهت شناسایی و اقتباس نقاط قوت آنها 99 134 214539 10.22034/jclc.2025.450191.1991 FA سوران مرادی دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. صادق منتی نژاد استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2024 03 30 The statute of limitations for complaints, with roots in foreign legal systems, has a short history in Iranian law. The legal element of this institution faces defects that have engendered serious setbacks in its implementation in Iranian courts. A comparative study of this institution can be effective in eliminating these defects. This research, utilizing a descriptive-analytical method and comparative approach, examines the legal systems of England (from the common law system), Germany and Switzerland (from the civil law system), and Qatar, Egypt and Iraq (from the Islamic legal system) in this regard. The research is library-based and relies heavily on direct reference to legal texts and official portals of legislative institutions of these countries. The applied objective of this research is to identify the strengths of the legal systems under study and answer the question of whether they can be used to resolve ambiguities in the legal element of this institution in Iran. The research findings indicate that adopting from the laws of the studied countries in the following cases can be helpful in completing and strengthening Iran's law: clarifying the concept of knowledge and how to verify it, as well as adding the necessity of the victim's knowledge of the perpetrator's identity, in addition to knowledge of the crime occurrence for starting the limitation period; determining separate limitation periods for crimes according to their type, nature and consequences; providing for a follow-up period for the complaint, in addition to the filing period, transferring the statute of limitations for complaints from the limitation period section to the procedural timelines section and explicitly determining the law of the crime occurrence time as the governing law for determining the complaint filing period; using the phrase "person who has the right to complain" instead of "victim of the crime" and starting the complaint filing period for heirs from the time of knowledge of the crime occurrence or the demise of the deceased, whichever occurs later. نهاد مرور زمان شکایت، با ریشه‌هایی در حقوق خارجی، سابقه‌ای کوتاه در حقوق ایران دارد. رکن قانونی این نهاد با ایراداتی مواجه است که اجرای آن را در محاکم با مشکلاتی روبرو ساخته است. بررسی تطبیقی این نهاد می‌تواند در رفع این ایرادات مؤثر باشد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، حقوق انگلستان (از نظام حقوقی کامن‌لا)، آلمان و سوئیس (از نظام حقوقی رومی ـ ژرمنی) و قطر، مصر و عراق (از نظام حقوقی اسلامی) را در این زمینه بررسی می‌کند. روش تحقیق، کتابخانه‌ای و مبتنی بر مراجعه مستقیم به متون قوانین و درگاه‌های رسمی نهادهای قانون‌گذاری این کشورها است. هدف این پژوهش کاربردی، شناسایی نقاط قوت حقوق کشورهای مورد مطالعه و پاسخ به این پرسش است که آیا می‌توان از آنها برای رفع ابهامات رکن قانونی این نهاد در ایران بهره جست. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اقتباس از قوانین کشورهای مورد مطالعه در موارد زیر می‌تواند در تکمیل و تقویت قانون ایران مفید باشد: ۱- تشریح مفهوم اطلاع و نحوه احراز آن، همچنین افزودن لزوم اطلاع بزه‌دیده از هویت مرتکب، علاوه بر اطلاع از وقوع جرم برای شروع مهلت ۲- تعیین مهلت‌های جداگانه برای جرایم با توجه به نوع، ماهیت و آثار آنها ۳- پیش‌بینی مهلت پیگیری شکایت، علاوه بر مهلت طرح، انتقال «مرور زمان شکایت» از بخش مرور زمان به بخش مواعد و تعیین مصرح قانون زمان وقوع جرم به عنوان قانون حاکم برای تعیین مهلت طرح شکایت ۴- ذکر عبارت «شخصی که حق شکایت دارد» به جای «متضرر از جرم» و شروع مهلت طرح شکایت ورثه از زمان اطلاع از وقوع جرم یا فوت مورث، هر کدام که متعاقباً حادث شود.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_214539_ad788a690d09d6a83d579189eef33d49.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 A Penological Examination of Bozorg Alavi’s Prison Papers نگاهی کیفرشناسانه بر کتاب «ورق پاره‌های زندانِ» بزرگ علوی 135 170 207603 10.22034/jclc.2024.451278.1992 FA بهزاد رضوی فرد دانشیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران علی مولابیگی دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2024 04 06 Interdisciplinary studies offer a critical framework for synthesizing knowledge across disciplinary boundaries, enriching scholarly discourse and methodological innovation. The intersection of literature and penology is particularly fertile ground, as literary narratives often encode subversive critiques of penal systems, while penology provides the theoretical lens to decode them. Bozorg Alavi's Prison Papers represents a seminal text for such analysis, exposing the carceral logics of the first Pahlavi regime through its unflinching portrayal of prison society. Alavi’s narrative interrogates both the structural violence of prison administration and the lived experience of incarceration, revealing their dialectical relationship. The primary research question concerns how Alavi’s Prison Papers articulates a critique of Pahlavi-era penology, particularly its reliance on retributive justice, and what socio-legal ramifications this critique exposes. A hermeneutic content analysis of the text demonstrates that first Pahlavi penal policy was fundamentally retributive, prioritizing deterrence and incapacitation over rehabilitative or restorative principles. Consequently, prison administrators systematically neglected core penological tenets: prisoner individualization, classification, and the safeguarding of fundamental rights, particularly for political detainees. This retributive orientation produced criminogenic effects: prisonization, the cultivation of antisocial norms, and the institutionalized erosion of rehabilitative potential - outcomes that Alavi meticulously documents as systemic failures. مطالعات میان‌رشته‌ای، به عنوان یک رویکردی نوین باعث تعامل میان دو یا چند رشته مختلف می‌شود و زمینه‌ساز رشد و توسعه علوم مختلف را فراهم می‌کند. ادبیات و کیفرشناسی نیز چون گاه دارای اشتراک‌های محتوایی هستند، از این‌رو می‌توانند مضمون مطالعات میان رشته‌ای باشند. داستانِ «ورق پاره‌های زندان» بزرگ علوی، از جمله داستان‌های موجود در ادبیات بوده که می‌تواند بر مبنای مضامین کیفرشناسی مورد تحلیل قرار بگیرد. این اثر از یک‌سو با نگاه انتقادی به دنبال تببین جامعه زندان و چگونگی اداره آن بوده است و از سوی دیگر به بررسی پیامدهای زندان می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش پیش‌رو آن است که از نظرگاه تحلیلی نویسنده، شیوه اداره زندان‌ها در دوران پهلوی اول چگونه بوده است و این شیوه اداره چه پیامدهای منفی را به دنبال دارد؟ با نگاه بر این داستان، با روش تحلیل محتوا مشخص می‌گردد که در این دوران، نگاه به کیفر حبس، یک نگاه مبتنی بر سزادهی، بازدارندگی و سلب توان بزه‌کاری می‌باشد. از این‌رو اداره‌کنندگان زندان توجه چندانی به اصل فردی کردن و طبقه‌بندی درست زندانیان، توجه به حقوق زندانیان سیاسی، حق ملاقات و... ندارند. چنین رویکردی دارای پیامدهای متعدد منفی همانند زندان‌پذیری، ایجاد محیط آموزش منفی، از بین رفتن امید به بازگشت و... می‌گردد.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_207603_e2f47b22a43572bdb5c0a680cbab3b36.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 From Reasonable Time to Optimal Time: On the Concept of "Time in Criminal Proceedings" with Reference to Iranian Judicial Documents از مهلت معقول تا مهلت بهینه: گفتاری در مفهوم «زمان در فرآیند کیفری» با نگاهی بر اسناد قضایی ایران 171 192 213733 10.22034/jclc.2025.464192.2021 FA راضیه قاسمی استادیار، دانشکده حقوق، واحد تیران، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0002-6812-7804 Journal Article 2024 06 22 The observance of time in criminal proceedings constitutes one of the determining variables of judicial quality. To such an extent that in certain cases, incorporating the time variable into criminal proceedings alters the priorities of the criminal justice system and even redefines the positions of actors within this process. Although in many academic sources and judicial documents related to criminal policy, the issue of time has been loosely reduced to procedural delays, the reality is that time and time management encompass broad dimensions, scopes, and variables, where only one of the adverse consequences of disregarding them is the creation of undue delays in criminal proceedings. This article examines two competing paradigms in this field - the human rights paradigm and the managerial paradigm - while elucidating the concept of time in criminal proceedings. In this regard, by analyzing some of the most important overarching documents and existing laws, the status of Iran's criminal policy has been evaluated from the perspective of this concept. The findings of this research indicate the criminal justice system's movement toward optimization and acceleration, particularly in preliminary investigation stages, with a focus on reducing procedural delays while in some instances departing from the concept of reasonable time for adjudication. رعایت «زمان» در فرآیند کیفری از جمله متغیرهای تعیین کننده کیفیت قضائی است. تا آنجا که در برخی موارد، دخیل کردن متغیر زمان در فرآیند کیفری، اولویت های نظام عدالت کیفری را تغییر می دهد و حتی جایگاه متفاوتی برای کنشگرانِ این فرآیند تعریف می کند. هر چند در بسیاری از منابع دانشگاهی و اسناد قضائیِ مرتبط با سیاست گذاری کیفری، تسامحاً مساله «زمان» به «اطاله دادرسی» تقلیل یافته لکن واقعیت آن است که زمان و مدیریت زمان، ابعاد و دامنه و متغیرهای وسیعی دارد که تنها یکی از نتایج نامطلوب نادیده گرفتن آنها ، ایجاد اطاله ناروا در فرآیند کیفری است. در این نوشتار ضمن بازنمائی مفهوم زمان در فرآیند کیفری به دو پارادایم رقیب در این حوزه یعنی پارادایم حقوق بشری و پارادایم مدیریت گرایانه پرداخته شده است. در این راستا ضمن خوانش برخی از مهمترین اسناد بالادستی و قوانین موجود، وضعیت سیاست گذاری کیفری ایران را از نقطه نظر این مفهوم مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های این تحقیق حاکی از حرکت نظام عدالت کیفری به سوی بهینه گرائی و افزایش سرعت به ویژه در مراحل تحقیقات مقدماتی و تمرکز بر کاهش اطاله دادرسی و در مواقعی دور شدن از مفهوم مهلت معقول رسیدگی است.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_213733_c0869f00f3404957fea8512cb8b8d009.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 The Impact of Direct and Vicarious Victimization of Domestic Violence on Academic Performance and Motivation Among Students (Case Study: The City of Tehran) تاثیر بزه‌دیدگی مستقیم و نیابتی خشونت‌خانگی بر عملکرد و انگیزش تحصیلی دانش آموزان (مطالعه‌موردی:دانش‌آموزان تهرانی) 193 238 213732 10.22034/jclc.2025.471598.2030 FA راضیه صابری گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران سینا توتونچیان کارشناسی حقوق، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. سینا سپهرم زاده کارشناسی حقوق، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Journal Article 2024 08 04 Domestic violence represents one of the most pervasive and detrimental social challenges, producing profound negative consequences across various life domains, particularly for adolescents. Beyond its immediate physical and psychological harm, this phenomenon significantly undermines students' academic performance and motivation. Drawing upon integrated criminological and psychological theories, this study examines the effects of direct and vicarious victimization stemming from domestic violence on academic performance and motivation among junior and senior high school students in theTehran province. Data were collected through structured questionnaires administered to 400 students from both state-run and private-sector schools, and were analyzed using descriptive statistics and ANOVA at a significance level of 0.05. Results indicate that academic motivation among vicarious victims was significantly lower compared to that of direct victims of domestic violence. Furthermore, only economic violence demonstrated a statistically significant direct effect on academic performance. This research underscores the necessity for revising and strengthening preventive and supportive policies, emphasizing the need for special attention to vicarious victims alongside direct victims. Additionally, implementing targeted awareness and educational programs highlighting the risks of domestic violence, including economic violence, from early childhood (e.g., kindergarten and elementary school) could foster more responsible behaviors among adolescents and mitigate long-term adverse effects. خشونت خانگی یکی از گسترده‌ترین چالش‌های اجتماعی است که پیامدهای منفی عمیقی بر جنبه‌های مختلف زندگی افراد، به‌ویژه نوجوانان، دارد. این پدیده، علاوه بر آسیب‌های جسمی و روانی، تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان برجای می‌گذارد. این پژوهش با بهره‌گیری از نظریه‌های جرم‌شناسی و روان‌شناسی، به بررسی تأثیر بزه‌دیدگی مستقیم و نیابتی ناشی از خشونت خانگی بر عملکرد و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان مقاطع متوسطه اول و دوم در استان تهران پرداخته است. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه ساختاریافته از 400 دانش‌آموز مدارس دولتی و غیردولتی جمع‌آوری و با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل واریانس با سطح معناداری 0.05 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان بزه‌دیده نیابتی، نسبت به بزه‌دیدگان مستقیم خشونت خانگی، به شکل معناداری پایین‌تر است. همچنین، تنها خشونت اقتصادی تأثیر مستقیمی بر عملکرد تحصیلی داشت. این پژوهش بر لزوم بازنگری و تقویت سیاست‌های پیشگیرانه و حمایتی تأکید دارد و پیشنهاد می‌کند علاوه بر بزه‌دیدگان مستقیم، به بزه‌دیدگان نیابتی نیز توجه ویژه شود. افزون بر این، طراحی برنامه‌های آگاه‌سازی و آموزشی درباره خطرات خشونت خانگی، از جمله خشونت اقتصادی، از سنین کودکی (مانند مهدکودک و دبستان) می‌تواند به شکل‌گیری رفتارهای مسئولانه‌تر در نوجوانان کمک کند.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_213732_fde1a901de744eac4b91be780fd8159e.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 Criminological Analysis of Migration and Terrorism Risk: A Case Study of Foreign Nationals in the Islamic Republic of Iran تحلیل جرم‌شناسانه اثرگذاری مهاجرت اتباع خارجی بر تروریسم با تأکید بر کشور جمهوری اسلامی ایران 239 272 217311 10.22034/jclc.2025.476093.2038 FA امیر مصباح کیا استادیار، گروه آینده پژوهی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش، تهران، ایران. مهدی حموله کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0001-5660-6461 Journal Article 2024 08 30 The influence of migrants on increasing the likelihood of terrorist attacks in host countries has become one of the contemporary threats compromising national security. This research examines the criminological analysis of foreign nationals' migration and its impact on terrorism, with particular focus on the Islamic Republic of Iran. The research employs a descriptive-analytical method with a qualitative approach, utilizing in-depth interviews until theoretical saturation is achieved. The analysis identifies various political, religious, psychological, cultural, and social factors as the most significant causes linking migration and terrorism, including in Iran. These causes operate at both individual and societal levels, functioning as catalysts according to certain criminological theories, potentially driving migrants toward violent acts such as terrorism. Terrorists often develop instrumental interpretations of specific ideologies to justify their recourse to violence, while dehumanization based on prejudiced and hateful beliefs constitutes an important preventive variable. However, regarding migrants, given their circumstances in origin countries and entry mechanisms into destination countries, social prevention proves less effective, placing primary emphasis on situational prevention techniques. These may include organizing and enhancing screening mechanisms and risk assessment for legal migrants, while implementing border walls and drone surveillance for illegal migrants. تأثیر مهاجرین بر افزایش احتمال وقوع حملات تروریستی در کشور میزبان، امروزه یکی از تهدیدهایی است که امنیت ملی کشور‌ها را به خطر می‌اندازد. مسئله اصلی این پژوهش، تحلیل جرم‌شناختی پدیده مهاجرت اتباع خارجی و بررسی تأثیر آن بر تروریسم، با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر رویکرد کیفی همراه با انجام مصاحبه‌های عمیق تا حد اشباع نظری است. در تجزیه و تحلیل یافته‌ها، عوامل مختلف سیاسی، مذهبی، روانشناختی، فرهنگی و اجتماعی به‌عنوان پررنگ‌ترین علل گرایش پیوند مهاجرین و تروریسم، از جمله در کشور ایران مطرح است. این عوامل در ابعاد فردی و اجتماعی، با توجه به برخی از نظریات جرم‌شناختی مانند کاتالیزور عمل کرده و ممکن است مهاجران را به‌سوی ارتکاب اعمال خشونت‌آمیز نظیر تروریسم بیندازد. تروریست‌ها اغلب تفسیری ابزاری از یک ایدئولوژی معین را توسعه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهند تا توسل خود را به خشونت توجیه نمایند و و «افراط‌زدایی» از باور‌های مبتنی بر تعصب و نفرت نیز یکی از متغیر‌های مهم در پیشگیری محسوب می‌شود؛ با این حال، در خصوص مهاجرین با توجه به موقعیت مهاجرین در کشور مبدأ و سازکار‌های ورود آنان به کشور مقصد، راهکارهای پیشگیری اجتماعی اثربخشی محدودی دارند. در نتیجه، بار اصلی پیشگیری بر دوش پیشگیری وضعی است. این نوع پیشگیری را می‌توان از طریق اقداماتی مانند ارتقای نظام‌های غربالگری و ارزیابی سطح خطر در میان مهاجرین قانونی، و نیز کنترل‌های مرزی از جمله ایجاد دیوارهای مرزی یا گشت‌زنی پهپادی برای مهاجرین غیرقانونی، به‌کار گرفت.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_217311_c18dc7d1986817dce783fd9a7e75fc33.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 Thematic Analysis of Tataloo's Works in Cyberspace through the Lens of Cultural Criminology تحلیل مضمون آثار «تتلو» در فضای مجازی با رویکرد جرم شناسی فرهنگی 273 302 212212 10.22034/jclc.2024.476650.2043 FA هادی رستمی دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. حدیث زهره وند دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. Journal Article 2024 09 02 The fabric of culture, having traversed sociology, psychology, and history, has now extended into the domain of criminology. Cultural criminology, which manifests in adaptation to the modern world and represents the intersection of culture and criminal processes, examines cultural conflicts through a specialized lens - often considering them as factors contributing to criminal behavior. One of the cultural platforms in contemporary society is cyberspace. The proliferation of mass media and digital spaces has transformed perspectives and, consequently, altered traditional culture. The role of mass media in constructing and controlling culture and subcultures is significant. Cyberspace showcases a new form of identity-shaping institutions through "criminal superheroes" (delinquent celebrities). In this context, micro-celebrities can be discussed - individuals who propagate a particular ideological model through their distinctive attire, demeanor, methods, and behavior. Instagram serves as a platform for promoting ideological paradigms, becoming a haven for tabloid audiences (micro-celebrities). In this space, the antisocial behaviors of micro-celebrities attract a broad spectrum of youth. Among these figures, the works of Amir Maqsudlu, known as "Tataloo," a rapper representing a subculture termed "Tataliti culture," warrant attention and analysis. In the present study, four of his most popular songs were selected through a survey of his fans, after which their overall content was extracted and coded. Prominent and recurring keywords in the songs were identified, with repeated terms receiving identical codes. Some words were grouped under broader categories, which were then further refined to establish a sample classification. Finally, all subcategories were consolidated into a comprehensive set to demonstrate that the songs were composed and disseminated to promote the specific Tataliti subculture with targeted objectives. پرنیان فرهنگ پس از گذر از جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و تاریخ، به ساحت جرم‌شناسی نیز گشوده شده است. در این میان، جرم‌شناسی فرهنگی که در سازگاری با دنیای مدرن نمود یافته و محل تلاقی فرهنگ و فرآیند کیفری است، تعارض‌های فرهنگی را با نگاه ویژه و گاه به‌عنوان عاملی بر ارتکاب جرم در نظر می‌گیرد. یکی از بسترهای فرهنگی در جامعه امروزی، فضای مجازی است. گسترش رسانه‌های جمعی و فضای مجازی، تغییر دیدگاه و به تبع آن، دگرگونی فرهنگ سنتی را رقم می‌زند. نقش رسانه‌های جمعی در ساخت و کنترل فرهنگ و خرده فرهنگ، چشم‌گیر است. فضای مجازی، گونه‌ای دیگر از نهادهای هویت‌ساز را در قالب سوپرقهرمان‌های بزهکار (سلبریتی‌های بزهکار) به نمایش می‌گذارد. در این راستا، می‌توان از میکروسلبریتی‌ها سخن به میان آورد که با پوشش، منش، روش و رفتار ویژه خود، یک الگوی فکری را گسترش می‌دهند. اینستاگرام یکی از بسترهای ترویج الگوهای فکری است که مأمن خوانندگان زرد (میکروسلبریتی‌ها) است. در این بستر، رفتارهای ضد اجتماعی میکروسلبریتی‌ها طیف گسترده‌ای از جوانان را با خود همراه می‌کند. در این میان، آثار امیرمقصودلو «تتلو»، خواننده رپ که نماینگر نوعی خرده فرهنگ با عنوان «فرهنگ تتلیتی‌ها» است، قابل توجه و و بررسی است. در نوشتار پیش‌رو، نخست از طریق پرسش از طرفداران «تتلو»، چهار مورد از آهنگ‌های محبوب آن‌ها انتخاب شد و سپس، محتوای کلی، استخراج و کدگذاری گردید. واژگان برجسته و شاخص در آهنگ‌ها شناسایی شدند و واژگان تکرارشونده، کد یکسان دریافت کردند. برخی کلمات نیز در زیرمجموعه واحد قرار گرفتند. زیرمجموعه‌ها دوباره کوچکتر شدند تا دسته‌بندی نمونه به دست آید. سرانجام، همه زیرمجموعه‌ها در مجموعه کلی قرار داده شد تا مشخص شود که آهنگ‌ها به‌منظور ترویج خرده فرهنگ مشخص تتلیتی‌ها و با هدف‌گذاری خاص تنظیم و عرضه شده‌اند.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_212212_634c3b0f008333b3d941be398175cc2c.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 A criticism on the punishment of reluctance in murder in law and jurisprudence based on the cause of stronger than doer نقدی بر مجازات اکراه در قتل در قانون و فقه بر اساس سبب اقوا از مباشر 303 325 215562 10.22034/jclc.2025.478096.2045 FA سامان صیدی دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرمشناسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. حسن شاه ملک پور استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. عباس سلمان پور استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان ، رشت ، ایران. 0000-0003-3745-5597 Journal Article 2024 09 11 Abstract: Reluctance in murder is one of the cases whose punishment in Iranian law is in conflict with the logic of criminal law and custom, while the legislator accepts reluctance in the inner self and punishes the reluctance as a reason for punishment, but does not accept the reluctance in the soul and deems the reluctance to be retribution. While there is no basic difference in the effect of reluctance on the self and on the self, also custom does not consider the punishment of abomination to be based on justice, therefore one must look for a basis to comply with the Shariah requirements of the punishment on the one hand and with the logic of criminal and customary law on the other hand. It is consistent and the cause of the aqwa from the steward can give a complete basis for the punishment in the conditions of involuntary murder. Because the legislator accepts the effect of reluctance in the inner self, he must also accept it in the ego, in fact, the mechanism of the effect of reluctance works in the same way in both situations. Also, in the condition of reluctance, there is no social blameworthiness, and the society considers the murderer to be excused and retribution in the condition of reluctance. In this situation, it is not compatible with the common understanding of justice. Keywords: reluctance، cause، murder، The cause of stronger than the doer چکیده اکراه در قتل ازجمله‌ی مواردی است که مجازات آن در قانون ایران در تعارض با منطق حقوق کیفری و عرف است ،درحالی که قانونگذار اکراه را در مادون نفس می‌پذیرد و مُکرِه را به‌عنوان سبب مجازات می‌کند اما در نفس ،اکراه را نمی‌پذیرد و قاتل مُکرَه را مستحق قصاص می‌داند درحالی که تفاوت مبنایی در اثرگذاری اکراه در نفس و مادون نفس وجود ندارد همچنین عرف هم مجازات مُکرَه را مبتنی بر عدالت نمی‌داند از همین رو باید به دنبال مبنایی بود تا از یکسو اقتضائات شرعی مجازات رعایت شود و از سوی دیگر با منطق حقوق کیفری و عرفی سازگار باشد و سبب اقوا از مباشر می‌تواند مبنای کاملی به مجازات در شرایط قتل اکراهی بدهد چرا که هم در فقه و هم در عرف کاملا از مبنا برخوردار است و میتواند ایراد منطقی عدم اثرگذاری اکراه در قتل نفس را مرتفع سازد چراکه قانونگذار همانگونه که در مادون نفس اثر اکراه را میپذیرد در نفس هم قاعدتا باید بپذیرد به واقع مکانیزم اثرگذاری اکراه در هردو حالت به صورت یکسان عمل میکند .همچنین در شرایط اکراه سرزنش پذیری اجتماعی وجود ندارد وجامعه قاتل را در شرایط اکراه معذور میداند و قصاص در این شرایط با فهم عرفی عدالت سازگاری ندارد . کلیدواژه‌ها: اکراه، اجبار، سبب، قتل، سبب اقوا از مباشر،

https://jclc.sdil.ac.ir/article_215562_ea4cd28883786b7868f3689a48c3b345.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 The international responsibility of the states in abandoning crime prevention مسئولیت بین المللی دولت ها در ترک پیشگیری از جرم 327 354 216194 10.22034/jclc.2025.481085.2051 FA زهرا بازوبند دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. محمد هادی صادقی دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. فضل اله فروغی دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز تخصص: حقوق جزای اختصاصی 0009-0000-5622-6998 شهرام ابراهیمی دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. Journal Article 2024 09 30 Today, adopting crime prevention measures as one of the basic strategies for controlling and reducing crime has gained a special place in criminal policy; however, the weak role of these measures is still evident, both in legislative policy and in the practical practice of some countries, and this is despite the fact that this action has been approved and emphasized in various ways at the international level And sometimes the duty and commitment of governments is mentioned, However, the failure of governments in this regard is noteworthy from a criminal perspective. Therefore, the question that arises in this context is: in the event of a violation of the initial commitment to crime prevention, what is the guarantee of its implementation and how is the government required to fulfill this commitment? Accordingly, in this article, using library resources and a descriptive-analytical method, it is established that in some cases, simply by abandoning crime prevention, without the need to prove the occurrence or non-occurrence of a crime, the non-criminal responsibility of the state can be established in the International Court of Justice, and The Security Council will decide on the manner in which States are required to fulfill this obligation and take appropriate action. امروزه اتخاذ تدابیر پیشگیری از جرم به عنوان یکی از راهبردهای اساسی کنترل و کاهش بزه، جایگاه ویژه ای در سیاست جنایی پیدا کرده است؛ ولیکن هم چنان، نقش کمرنگ این اقدامات، چه در سیاست تقنینی و چه در رویه عملی برخی کشورها، نمود دارد. این در حالیست که در سطح بین المللی اقدام به این امر، به انحاء مختلف، مورد تأیید و تأکید قرار گرفته و گاهی از تکلیف و تعهد دولت ها سخن به میان می آید حال آنکه، قصور دولت ها در این خصوص، به لحاظ کیفری شایان توجه است؛ پرسشی که در این میان مطرح می گردد این است که در صورت نقض تعهد اولیه در پیشگیری از جرم، ضمانت اجرای آن و نحوه الزام دولت به انجام این تعهد به چه نحو است؛ بر این اساس در نوشتار حاضر با استفاده از منابع کتابخانه ای و روش توصیفی تحلیلی احراز می گردد که در پاره ای موارد، صرفاً با ترک پیشگیری از جرم، بدون نیاز به اثبات وقوع یا عدم وقوع جرم، مسئولیت غیرکیفری دولت در دیوان بین المللی دادگستری قابل احراز است و شورای امنیت نسبت به شیوه الزام دولت ها به انجام این تعهد و اقدام مناسب، اتخاذ تصمیم خواهد کرد.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_216194_1632aaf7bc87354f8228f68c365a0bf8.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 Analysis of labeling theory in the novel The Scarlet Letter تحلیل نظریه برچسب‌زنی در رمان «داغ ننگ» 355 393 213590 10.22034/jclc.2025.485921.2060 FA حمیدرضا دانش ناری استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0003-2676-0422 ابوالفضل شرافتی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. مهدی نیکوسیر دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 2024 10 28 In interactional criminology, labeling refers to the process in which individuals or groups are given labels or identities by others that can affect their behavior, self-concept, and social interactions. Accordingly, in the process of labeling, derogatory attributes are attributed to criminals by official social control officials and informal social groups, which affects their self-image. Considering the importance of labeling theory in criminology studies, this research tries to analyze the novel "The Scarlet Letter" by Nathaniel Hawthorne with Foucault's discourse analysis method and focusing on labeling theory. The main purpose of this study is to investigate how social and cultural discourses influence human identity and relationships through the labeling process. According to the findings of this research, labeling, as one of the key tools of ruling discourses, plays an essential role in shaping people's identity and destiny. The characters of "The Scarlet Letter" face social labels in a unique way, and as a result, they express different reactions that show the complexity and diversity of human behavior against dominant discourses. At the same time, discourses of power and knowledge in the form of social and cultural institutions reproduce norms and labels and impose them on society. Finally, social labels through duality of knowledge/power and identity formation process, on the one hand, cause social isolation, alienation and humiliation of criminals and on the other hand, through influencing orders, they cause the formation of criminal identity in criminals. در جرم‌شناسی تعامل‌گرا، برچسب‌زنی به فرآیندی اشاره دارد که در آن افراد یا گروه‌ها به وسیله‌ دیگرانْ برچسب‌ها یا هویت‌هایی را دریافت می‌کنند که می‌تواند بر رفتار، خودپنداره و تعاملات اجتماعی آن‌ها تأثیر بگذارد. بر این اساس، در فرآیند برچسب‌زنی به بزهکارانْ صفات تحقیرآمیزی توسط مقامات رسمی کنترل اجتماعی و گروه‌های اجتماعی غیررسمی نسبت داده می‌شود که موجب اثرگذاری بر خودانگاره آن‌ها می‌شود. با توجه به اهمیت نظریه برچسب‌زنی در مطالعات جرم‌شناسی، این پژوهش درصدد است تا رمان «داغ ننگ» اثر ناتانیل هاوثورن را با روش تحلیل گفتمان فوکو و با تمرکز بر نظریه برچسب‌زنی تحلیل کند. هدف اصلی این مطالعه، بررسی چگونگی تأثیر گفتمان‌های اجتماعی و فرهنگی بر هویت و روابط انسانی از طریق فرآیند برچسب‌زنی است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، برچسب‌زنی به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی گفتمان‌های حاکم، نقش اساسی در شکل‌دهی به هویت و سرنوشت افراد ایفا می‌کند. شخصیت‌های «داغ ننگ»، هر یک به شیوه‌ای منحصر به فرد با برچسب‌های اجتماعی مواجه می‌شوند و به تبع آن، واکنش‌های مختلفی از خود بروز می‌دهند که بیانگر پیچیدگی و تنوع رفتارهای انسانی در برابر گفتمان‌های مسلط است. هم‌زمان، گفتمان‌های قدرت و دانش در قالب نهادهای اجتماعی و فرهنگی هنجارها و برچسب‌ها را بازتولید و آن‌ها را به جامعه تحمیل می‌کنند. در نهایت، برچسب‌های اجتماعی از طریق دوگانه دانش/ قدرت و فرآیند هویت‌سازی، از یک‌سو، موجب انزوای اجتماعی، از خودبیگانگی و تحقیر بزهکاران و از سوی دیگر، از طریق اثرگذاری بر فرامن باعث شکل‌گیری هویت مجرمانه در بزهکاران می‌شوند.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_213590_351785573df07d87547714aa8e35c98c.pdf

پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی 2345-2986 13 25 2025 07 23 Demarcating Corporate Criminal Liability from Vicarious Liability in Iran's Islamic Penal Code: A Comparative Legal Analysis تفکیک مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی از مسئولیت کیفری به‌علت رفتار دیگری؛ بایسته‌ها و پیامدها 395 422 214932 10.22034/jclc.2025.467282.2025 FA فردین شقاقی کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0008-4450-5592 باقر شاملو دانشیار، گروه جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 07 11 The 2013 Islamic Penal Code marked a watershed in Iranian criminal jurisprudence by formally recognizing two derivative liability regimes: (1) corporate criminal liability (Article 143) and (2) vicarious liability for acts of another (Article 142). While both doctrines impute liability for third-party conduct, their jurisprudential foundations and operational parameters diverge significantly - a distinction often obscured in judicial practice. This study establishes that both constructs constitute exceptions to the fundamental principle of personal culpability (nulla poena sine culpa), requiring strict statutory construction. To attribute criminal liability to a legal person, three cumulative conditions must be satisfied: (i) the act was performed by an alter ego (legal representative), (ii) within authorized competence, and (iii) with corporate benefit intent (Article 143). Conversely, vicarious liability under Article 142 requires neither representative status nor benefit accrual, but rather a hierarchical relationship (e.g., employer-employee) coupled with deficient supervision. The critical distinction lies in the circle of attributable actors: corporate liability attaches only to representative acts, whereas vicarious liability may extend to all subordinate conduct within employment scope. When a corporate entity functions as employer, dual liability pathways emerge - direct liability for representative misconduct (Article 143) or derivative liability for systemic supervisory failures (Article 142). Through comparative legal analysis (drawing on civil law and common law precedents) and doctrinal examination of Iranian jurisprudence, this study develops a taxonomy for distinguishing these liability regimes in prosecutorial decision-making and judicial interpretation. مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی و مسئولیت کیفری به علت رفتار دیگری برای اولین بار در قانون مجازات اسلامی 1392 پیش‌بینی شده است. از آنجایی که ماهیت این دو نوع مسئولیت کیفری بهم نزدیک می‌باشد و در هر دو یک شخص در برابر رفتار مجرمانه شخص دیگری مسئولیت کیفری دارد، در مواردی ممکن است مرز این دو نوع مسئولیت کیفری غیرقابل تشخیص باشد. بر مبنای نتایج پژوهش حاضر، مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی و مسئولیت کیفری به علت رفتار دیگری هر دو مسئولیت کیفری استثنائی می‌باشند و قانون‌گذار برای تحقق آنها شرایطی را لازم دانسته است. برای انتساب مسئولیت کیفری به شخص حقوقی باید جرم توسط نماینده قانونی در چارچوب وظایف قانونی بوده و همچنین به نام و در راستای منافع آن نیز باشد. ولی برای تحقق مسئولیت کیفری به علت رفتار دیگری نیازی به نمایندگی نیست و معیار اصلی این می‌باشد که قانون شخصی را در برابر رفتارهای مجرمانه دیگری مسئول قلمداد نماید. بنابراین شخص حقوقی در قبال رفتارهای مجرمانه تمام کارکنان و کارگران مسئولیت ندارد، بلکه مسئولیت آن محدود به رفتارهای مجرمانه نماینده حقوقی است. در مواردی که شخص حقوقی کارفرما می‌باشد و در راستای انجام وظایف کارگران جرمی رخ می‌دهد، شخص حقوقی به دلیل عدم نظارت کافی از باب مسئولیت به علت رفتار دیگری، مسئول خواهد بود. مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی از طریق تحلیل قوانین، بررسی تطبیقی و با بهره‌گیری از ابزار کتابخانه به صورت مقایسه‌ای به بررسی ارکان و شرایط تحقق مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی و مسئولیت کیفری به علت رفتار دیگری می‌پردازد.

https://jclc.sdil.ac.ir/article_214932_ac6625f8a0cf0b1983d28bcb291db5a5.pdf