پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

کاربستِ توصیفِ جزایی در تعیین عنوان مجرمانه؛ با انطباقِ الگو نسبت به بند (ه) ماده 1 قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
سید حسین حسینی 1
محمد نوروزی 2
زینب لکی 3
1 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
3 دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22034/jclc.2024.441689.1973
چکیده
از آنجا که غالباً دست‏اندرکاران نظام عدالت کیفری، رسانه‌ها، کارفرمایان و در نهایت مردم عادی داده‌های کیفری را صرفاً از عناوینِ جرایم دریافت می‌کنند، به منظور ارائه دقیق‌تر این اطلاعات لازم است عناوین مذکور مطابق با یک الگوی علمی و منصفانه تعیین گردند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره-گیری از منابع دستِ اول کتابخانه‌ای درصدد معرفی مدلی علمی جهت تعیین عنوان مجرمانه به قانونگذارانِ کیفری می‌باشد. بنا به داده‌های نظری پژوهش، مدلی که در این مقاله برای احراز این عنوان پیشنهاد می‌شود، الگوی مبتنی بر توصیفِ جزایی جرم می‌باشد. در این الگو ابتدائاً ارکان مادی و روانی خاص هر جرم و عناصر تأثیرگذار مربوط به این ارکان که باعث تفکیک جرایم از یکدیگر می‌شود مطالعه، سپس برپایه‌ی آنها عنوان مجرمانه احراز می‌گردد. در این مقاله به منظور واضح نمودن شیوه‌ی انجام این الگو، با تحلیل ارکان مادی و معنوی جرم بند (ه) ماده 1 قانون مجازات اخلال‌گران در نظام اقتصادی کشور، در قسمت نتیجه‌گیری دو عنوان متمایز مبتنی بر توصیف جزایی و برگرفته از این عناصر پیشنهاد می‌گردد.
کلیدواژه‌ها
عنوان مجرمانه
توصیف کیفری
ارکان توصیف
نظام اقتصادی
قبول سپرده

عنوان مقاله English

The Application of Criminal Description in Determining Criminal Titles: A Jurimetric Analysis of Article 1(e) of the Economic Disruptors Punishment Act

نویسندگان English

Seyed Hossein Hosseini 1
Mohamad norozi 2
Zeinab Laki 3
1 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Doctoral student of criminal law and criminology at Ferdowsi University of Mashhad
3 Criminal law and criminology, Faculty of law, Shahid Beheshti University, Tehran.
چکیده English

Within criminal justice systems, the accurate classification of offenses holds paramount importance for judicial actors, media entities, commercial enterprises, and civil society. This study posits that offense categorization must derive from a principled juridical framework to ensure both doctrinal soundness and equitable application. Employing doctrinal legal analysis through descriptive-analytical methodology, this research develops a novel taxonomy model grounded in the constituent elements of criminal offenses. The proposed jurimetric model requires systematic examination of both actus reus and mens rea components, supplemented by distinguishing juridical characteristics, to establish proper offense classification. To demonstrate this model's application, the study conducts a substantive legal analysis of the material and mental elements constituting the offense defined under Article 1(e) of the Economic Disruptors Punishment Act. Through this jurisprudential examination, the research identifies two discrete offense categories emerging from the statutory definition and criminal description. This contribution advances legal scholarship by: (1) establishing a replicable methodology for statutory offense classification; (2) providing judicial clarity regarding the application of Article 1(e); and (3) proposing an evidence-based framework for legislative drafting. The findings hold particular significance for prosecutors applying economic crime provisions and legislators drafting penal statutes.
 

کلیدواژه‌ها English

Offense Classification
Criminal Description
Statutory Interpretation
Criminal Title
Economic Crimes
Jurimetric Analysis

  • فهرست منابع

    الف) منابع فارسی

    • اردبیلی، محمد علی (1392)، حقوق جزای عمومی، جلد یک، چاپ سی و دوم، نشر میزان.
    • آقاجری، محمد و علی دژمان. «نقش شفافیت قانون در کاهش تعارض منافع و فساد اداری». همایش ملی ارتقای شفافیت، دوره برگزاری اول. قابل دسترس در: https://www.sid.ir/paper/1032353/fa#downloadbottom
    • جعفری مسلم، مجتبی و عظیم آقابابایی. «جرم اخلال کلان در نظام اقتصادی در قانون اخلالگران در نظام اقتصادی کشور و ماده 286 قانون مجازات اسلامی»، نشریه علمی پژوهشهای حقوقی. 47،20(1400)،29-54.

    Doi: 10.48300/jlr.2021.140163

    • فاطمی، سیدعلیرضا. «سیاست کیفری ایران در قبال جرم اخلال در نظام اقتصادی کشور از طریق قبول سپرده کلان اشخاص»، پایان‌نامه مقطع ارشد دانشگاه علامه طباطبایی، 1397.
    • خالقی، علی (1395)، نکته‌‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، چاپ ششم، انتشارات شهر دانش.
    • زراعت، عباس (1390)، حقوق بانکی، چاپ جنگل، چاپ اول، تهران.
    • سمیعی‌‌ زنوز، حسین؛ حبیب‌‌زاده، محمد جعفر و محمود صابر . «تحلیل جرم: اخلال در نظام اقتصادی کشور از طریق قبول سپرده اشخاص در حقوق ایران»، آموزه های حقوق کیفری، 13،11(1395)، 27-52.
    • شکری، رضا. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی. تهران: انتشارات نشر مهاجر، چاپ هشتم، ویرایش دوم، بی‏تا.
    • فرح‌‌بخش، مجتبی، جرم‌‌انگاری فایده‌‌گرایانه(جستاری در فلسفه حقوق کیفری)، نشر میزان، چاپ نخست، 1392، ص191.
    • فلاحی، احمد. اصل ضرورت در جرم‌انگاری. چاپ اول، تهران: نشر دادگستر، 1395.
    • کمیلی، محمدرضا؛ دانشور ثانی، رضا و محمد باقر گرایلی. «ماهیت جرم اخلال در نظام اقتصادی کشور»، 43،15(1400).

    Doi: 10.22034/fvh.2021.11017.1382

    • لکی، زینب. تنزل اصل قانونمندی در پرتو ارجاع کیفری. چاپ اول، تهران: میزان، 1399.
    • ملک افضلی اردکانی، مجتبی؛ کرمی، بهاره، «بازاندیشی در ماهیت و شرایط تحقق بزه «نشر اکاذیب»»، فصلنامه علمی پژوهشی حقوق اسلامی، 80،21 (1403).

    Doi: 10.22034/ilaw.2024.708598

    • میرمحمد صادقی، حسین (1399)، جرایم علیه اموال و مالکیت، چاپ پنجاه و هفتم، انتشارات میزان.
    • میرمحمدصادقی، حسین، زینب لکی. «رویکردی نوین به ارجاع کیفری در پرتو اصل وصف گذاری منصفانه»، پژوهش حقوق کیفری، 7،27(1398).

    Doi: https://doi.org/10.22054/jclr.2018.28685.1585

    • نجفی ابرندآبادی، علی حسین. «درآمدی بر پژوهش در نظام عدالت کیفری؛ فرصت‌‌ها و چالش‌ها». در: مجموعه مقالات بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری. تهران: نشر میزان، 1392.
    • نوبهار، رحیم و زینب لکی «استعاره و ارجاع در هنجارگذاری کیفری»، فصلنامه تعالی حقوق،7،1 (1400).

    Doi: https://doi.org/10.22034/thdad.2021.523286.1677

    • الهام، غلامحسین و محسن برهانی (1397)، درآمدی بر حقوق جزای عمومی (جرم و مجرم)، جلد یک، چاپ چهارم، نشر میزان.

     

    ب) منابع خارجی                             

    • Ashworth, Andrew, and Jeremy Horder. Principles of Criminal Law. Oxford: Oxford University Press, 2013.
    • Dupont, Jean. Droit Pénal Général. 19th ed. Paris: Dalloz, 2012.
    • Great Britain (2006), A new homicide act for England and Wales? a consultation paper, Stationery Office, Norwich.
    • Zawati, Hilmi M. Fair Labelling and the Dilemma of Prosecuting Gender-Based Crimes at the International Criminal Tribunals. Oxford: Oxford University Press, 2014.
    • ج) سایت‌ها و کانال‌های خبری

    - پایگاه خبری آفتاب، کد خبر: 144540، تاریخ انتشار: 12/11/ 1390، قابل دریافت در:

           https://aftabnews.ir/000bbI

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی
دوره 13، شماره 25
مرداد 1404
صفحه 71-98