پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

تبیین علت‌‌شناختی فضایی ـ مکانی جرایم در نقاط جرم‌‌خیز و پیشگیری از آن از نگاه پلیس با تأکید بر رویکرد CPTED (مطالعه موردی: شهر بابل)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
امیر گرجی زاده اطاقسرا 1
حسن حاجی تبار فیروزجایی 2
مهدی اسماعیلی 3
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد آیت‌الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد قائم‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم‌شهر، ایران.
3 دانشیار گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jclc.2024.459465.2015
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل علت‌شناختی پدیده جرم در نقاط جرم‌خیز است. این پژوهش به عنوان یک گزاره جرم‌شناختی، با رویکردی میان‌رشته‌ای، با موضوع معماری نیز پیوند می‌خورد و نیاز به ریشه‌یابی فضایی ـ مکانی جرم در گستره شهرها را تبیین می‌سازد.
روش: پژوهش حاضر از نوع پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری، مشتمل بر نیروی انتظامی شهر بابل؛ شامل تمام افسران ارشد، افسران جزء، افسران درجه‌‌دار و کارمندان، در سال ۱۴۰۲ به تعداد ۳۶7 هستند. منطبق با فرمول کوکران، ۱۸۷ نفر به عنوان نمونه آماری برآورد و با روش نمونه‌‌گیری تصادفی بدین صورت که از ۴ کلانتری و ۷ پاسگاه شهر بابل، ۱۸ نفر از هر کلانتری و ۱۷ نفر نیز از هر پاسگاه، جهت پاسخگویی به پرسشنامه گزینش شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ای بود که به‌وسیله محقق ساخته شده و از آزمون کولموگروف ـ اسمیرنوف (K-S) برای بررسی نرمال بودن متغیرهای پژوهش استفاده شد. از آنجا که متغیرهای پژوهش از توزیع نرمال پیروی نکردند، آزمون‌‌های ناپارامتریک خی‌‌دو و فریدمن، جهت وارسی فرضیه‌‌های مطالعه به کار گرفته شدند.
یافته‌‌ها: نتیجه حاصل از آزمون خی‌‌دو نشان داد که از دیدگاه نمونه مورد بررسی، ویژگی‌‌های کالبدی و فضایی نقاط جرم‌‌خیز شهر بابل و راهکارهای پیشگیری محیطی از جرم (CPTED) در سطح اطمینان 95/0، بر احتمال وقوع جرائم و پیشگیری از آن در این نقاط تأثیرگذار بوده و این یافته، قابل تعمیم به جامعه آماری است (05‏/0P<). 
نتایج: راهکارهای پیشگیری محیطی از جرم (CPTED)، از طریق ایجاد کالبد و فضاهایی امن در نقاط مستعد جرم، در کاهش جرم و انحرافات اجتماعی این مناطق نقش دارند.
کلیدواژه‌ها
نقاط جرم‌‌خیز
ویژگی‌‌های کالبدی و فضایی
راهکارهای پیشگیری محیطی از جرم (CPTED)
پلیس
بابل

عنوان مقاله English

Understanding Spatial-Criminological Causation of Crimes in Crime-Prone Areas and Preventive Measures from the Police Perspective with Emphasis on the CPTED Approach: A Case Study of the City of Babol

نویسندگان English

Amir Gorjizadeh Otaghsara 1
Hasan Hajitabar Firozjaee 2
Mehdi Esmaili 3
1 PhD Student of Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Ayatollah Amoli Branch, Islamic Azad University, Mazandaran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Qaemshahr Branch, Islamic Azad University, Mazandaran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Objective: The purpose of the present study is to investigate and analyze the etiology of the crime phenomenon in crime-prone areas. As a criminological proposition, this research is also linked to the subject of architecture with an interdisciplinary approach and explains the need to find the spatial-spatial roots of crime in cities.
Method: The present study is of a survey type and is applied in terms of purpose. The statistical population consists of the Babylon city police force; including all senior officers, non-commissioned officers, non-commissioned officers and employees, numbering 367 in 1402. In accordance with the Cochran formula, 187 people were estimated as a statistical sample and were selected using a random sampling method from 4 police stations and 7 police stations in Babylon city, 18 people from each police station and 17 people from each police station to answer the questionnaire. The research tool was a questionnaire developed by the researcher and the Kolmogorov-Smirnov (K-S) test was used to examine the normality of the research variables. Since the research variables did not follow a normal distribution, the nonparametric one-tailed chi-square and Friedman tests were used to verify the study hypotheses.
Findings: The results of the chi-square test showed that from the perspective of the studied sample, the physical and spatial characteristics of crime-prone areas in Babol and the crime prevention and treatment (CPTED) strategies had an impact on the probability of crime occurrence and prevention in these areas at a confidence level of 0.95, and this finding can be generalized to the statistical population (P<0.05).
Results: Crime prevention and treatment (CPTED) strategies play a role in reducing crime and social deviations in these areas by creating safe physical and spaces in crime-prone areas.

کلیدواژه‌ها English

Crime Hotspots
Physical and Spatial Characteristics
Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED)
Police
Babol
فهرست منابع
الف) منابع فارسی
- احمدیان شیاده، حسین. «حاشیه‌نشینی و تأثیر آن بر امنیت اجتماعى شهر بابل مطالعه موردی: جوکی محله، سیاه تلی، چنگیزخانی»، دومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی پژوهش‌‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران، (1396)، 868-892.
- اکبری، نسیم و محمد نبی حسینی. «بررسی نقاط جرم خیزدر فضاهای شهری (نمونه موردی محله شهرک قایم استان قم)»، کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، جغرافیا و عمران، شیروان، (1396).
- بهزادپور، محمد، سمیه ساروخانی. «بررسی میزان پیشگیری از جرم با استفاده از طراحی محیط»، معماری شناسی، 3، 17(1399)، 150 تا 159.
- پورجعفر، محمدرضا، فاطمه رضایی فر، علی اکبر تقوایی. «فضاهای قابل دفاع به‌عنوان سرمایه ای اجتماعی در کاهش میزان جرم های شهری و ارتقای امنیت محیطی (با توجه به شهرهای سنتی ایران)». جامعه‌شناسی تاریخی، 2، 3(1389)، ۶۵-۹۲.
- جوادی هدایت‌‌آباد، مسعود، مژده رستگارمقدم حلاج و سارا ثقه‌‌الاسلامی. «تأثیر و بررسی نقش طراحی محیطی CPTED  بر امنیت نقاط جرم خیز شهر مشهد نمونه موردی: قلعه آبکوه». کنفرانس پژوهشهای معماری و شهرسازی اسلامی و تاریخی ایران، شیراز، (1396).
- حاتمی، یاسر، کیانوش ذاکر حقیقی. «تأثیرگذاری فضاهای کالبدی بر احساس امنیت اجتماعی در محلات شهری. مطالعۀ موردی: شهر همدان». مجله آمایش جغرافیایی فضا، 10، 36(1399)، 197-218.
- حسینی دیوشلی، سیده فرگل، امیررضا کریمی آذری. «استخراج راهبردهای محیطی مؤثر در پیشگیری از جرایم بر اساس نظریه (CPTED) مطالعه موردی: مجتمع‌‌های مسکونی شهر رشت». فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، 16، 48(1396)، ۴۵۹-۴۷۶.
- حیدری، سعید، علی رحمانی فیروزجاه، علی اصغر عباسی اسفجیر، مصطفی مهرآیین. «تحلیل پدیدارشناختی ادراک زندانیان جرایم خشن استان مازندران در موقعیت‌های خرده فرهنگ لات بازی». جامعه‌ پژوهی فرهنگی، 13، 3 (1401)، 57-81.
- خضری، فرشید، مصطفی اجتهادی و صلاح‌‌الدین قادری. «‌‌مورد پژوهی محله جرم‌خیز: ساختارها، فرایندهای و سازکارهای وقوع جرم در محله هرندی شهر تهران». رفاه اجتماعی، 2۰، ۷۶(1399)،۳۱۲-۲۷۱.
- رجبی تاج امیر، ابراهیم، فاطمه افشاری و جواد افشاری. «نقش پلیس در پیشگیری و کنترل جرم در سیاست جنایی تقنینی ایران». پژوهشهای جرم‌‌شناختی پلیس، 2، 3(1400)، 87-117.
- رجبی ، آزیتا. «کاربرد نظریه CPTED در کاهش جرایم شهری». آمایش محیط، 10، 38(1396)، 27-46.
- زیاری، کرامت‌‌اله، کوروش محمدی و فریاد پرهیز. «بررسی رابطه فضایی ـ مکانی تراکم جمعیت و ناهنجاری‌های اجتماعی در شهر کرمانشاه (نمونه موردی: جرم اعتیاد به مواد مخدر)». توسعه پایدار شهری، 2، 4(1400)، 1-14.
- سجودی، مریم، حسین حاتمی نژاد و رامین قربانی. «بررسی میزان امنیت محیطی با تأکید بر رویکرد (CPTED): مطالعه موردی محله فرهنگ شهر رشت». مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 2، 2(1400)، 31-60.
- سلیمانی مقدم، پرویز، ستاره دینیاری. «واکاوی جایگاه روشنایی در کاهش جرایم شهری با تأکید بر رویکرد CPTED محدوده مورد مطالعه: کیانپارس – اهواز». علوم و تکنولوژی محیط زیست، 23، 3(1400)، 13-25.
- سلیمی سبحان، محمدرضا، منیر یاری، جهانگیر حیدری. «رویکرد پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی و منفعل‌‌سازی کانون‌‌های جرم‌‌خیز شهری». نشریه پژوهش‌‌های اطلاعاتی و جنایی، 10، 3(1394)، 35-62. 
- عباسی اسفجیر، علی اصغر، ولی‌‌الله قربانی اصل. «نقش مؤلفه‌های اجتماعی در پیشگیری از جرایم شهری (سرقت و مواد مخدر) نمونه‌ی موردی منطقۀ سه شهر ساری». مطالعات جامعه شناختی شهری. 6، 20(1395)، 157-186.
- علیزاده، کتایون، سید حسین عنبری. «نقش فضاهای بی‌دفاع شهری در وقوع جرم با تأکید بر پارک‌های منطقه 9 مشهد». فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه‌‌ریزی شهری، 8، 29 (1396)، 141-160.
Dor: 20.1001.1.22285229.1396.8.29.8.2
- علیوردی‌نیا، اکبر، محمدرضا حسنی. «بررسی اعتبار و پایایی مقیاس بزهکاری آینده‌نگر». پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 6، 3 (1396)، 73-96.
Doi: 10.22108/ssoss.2017.85517.0
- غفاری، وحید. «عوامل مکانی و اجتماعی مؤثر بر نگرش شهروندان شهر فیروزآباد به مناطق جرم خیز»، ششمین کنفرانس بین‌‌المللی روانشناسی، مشاوره وعلوم تربیتی، (1399).
- قشلاق پور، سهیل، ملیحه باباخانی. «تحلیل عوامل پیشگیری جرم از طریق طراحی محیطی (CPTED) در مسکن مهر، مورد مطالعاتی: شهرک مهر شهرستان نظرآباد». معماری و شهرسازی آرمان شهر، 14، 36(1400)، 161-175.
- کلانتری، محسن، وحید عباسی فلاح، یعقوب ابدالی و مهدی احساسی خواه. «تحلیل فضایی کانون‌های جرم خیز در بافت کالبدی شهر پاکدشت». شهر پایدار، 1، 3(1397)، 107-122.
Doi: 10.22034/jsc.2020.187370.1019
- گلباغی ماسوله، سید علی جبار؛ ملک مطیعی، ساسان. «پیشگیری وضعی با رویکرد طراحی محیطی در کاهش سرقت منازل اجتماعی (مطالعه‌ی موردی مسکن مهر شهر رشت)». آموزه های فقه و حقوق جزاء، 1، 2(1401)، 85-106.
Doi: 10.30495/jcld.2022.693617
- لحمیان رضا. «بررسی ارتباط بین طراحی و بازطراحی فضاهای شهری و وقوع جرم (موردپژوهی: شهر بابل)». فصلنامه علمی برنامه ریزی منطقه‌‌ای، 7، 25(1396)، 155-166.
Dor:  20.1001.1.22516735.1396.7.25.12.5
- لحمیان، رضا و مارال فیروزمند. «نقش بافت کالبدی شهر در پیشگیری از جرایم: نمونه موردی شهر بابل»، پنجمین همایش ملی فضای جغرافیایی، رویکرد آزمایشی، مدیریت محیط، اسلامشهر، (1395).
- لطفی، صدیقه، رحیم بردی آنامرانژاد، حیدر واحدی. «ارزیابی مؤ لفه‌های کالبدی فضاهای عمومی و تأثیر آن در احساس امنیت اجتماعی شهروندان بابلسر». پژوهش‌‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 4، 1(1394)،131-152.
Dor: 20.1001.1.23221453.1394.4.1.9.7
- محمدی جانکی، فیروز، مجید قورچی بیگی. «نقش طراحی محیطی در پیشگیری از جرم». مطالعات حقوق خصوصی، 39، 2(1388)، 345– 368.
Dor: 20.1001.1.25885618.1388.39.2.14.0
مرصوصی، نفیسه؛ اسماعیل صفرعلی زاده و رباب حسین زاده.«نقش طراحی محیطی در پیشگیری از وقوع جرایم شهری (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر اصفهان)». فصلنامه علمی پژوهشهای بوم‌شناسی شهری، 5، 10(1393)، 111-124.
Dor:  20.1001.1.25383930.1393.5.10.7.7
ب) منابع خارجی
- Cozens, Paul & Terence Love. “A Review and Current Status of Crime Prevention through Environmental Design (CPTED)”. Journal of Planning Literature. 30, 4(2015), 393-412. 
- Cozens, Paul, and Paul Melenhorst. “Exploring Community Perceptions of Crime and Crime Prevention through Environmental Design (CPTED) in Botswana”. Papers from the British Criminology Conference 14 (2014), 65-83. 
- Gupta, R., and P. Kumar. “Prevention of Crime through Urban Environmental Design Using GIS.” Journal of Global Resources, 7, 2 (2021), 32-45. 
- Komal, K., and G. Radhika. “Evaluating Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) Principles in Educational Institutions: Occupant Insights.” Qeios 4 (2023).
- Lee, A. C. H., Lianto, F., and Trisno, R. “Addition of the Concept of Crime Prevention through Environmental Design (CPTED) in Laguna Apartments.” International Journal of Application on Sciences Technology and Engineering 1, 1 (2023), 365-372.
- Marzbali, M. H., Abdullah, A., Ignatius, J., and Tilaki, M. J. M. “Examining the Effects of Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) on Residential Burglary.” International Journal of Law, Crime and Justice 46 (2016), 86-102.
- Matijosaitiene, I., Dambriunas, M. Possibilities of Application of. Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) in Lithuanian Commercial Objects”. European Scientific Journal, ESJ, 11, 10(2015).
- Mihinjac. M, Saville. G, J,  “Third-Generation Crime Prevention through Environmental Design (CPTED)”, Social Sciences. 8, 6(2019), 182-199.
- Miller, J., Caplan, J. M. & Ostermann, M. “Assessing the effects of local crime hotspots on parole recidivism”. ARCHIWUM KRYMINOLOGII, 20(2016), 49-65.
- Minnery, J., and Lim, B. “Measuring Crime Prevention through Environmental Design.” Journal of Architectural and Planning Research 22, 4 (2005), 330-343. 
- Piroozfar, P. Farr E, R.P. Aboagye-Nimo, E. Osei-Berchie, Janet. “Crime prevention in urban spaces through environmental design: A critical UK perspective Author links open overlay panel”, Cities, 95(2019), 102411.
- Raj, M.P., Patil, D,R. “Perceptions of 3rd Generation CPTED: Emerging Applications of Technology in Public Space Designs in Smart Cities”. Qeios, 1(2023).  
- Wang, Z., & Zhang, H. “Understanding the spatial distribution of crime in hot crime areas”. Singapore Journal of Tropical Geography, 40, 3(2019), 496-509.
- Weisburd, D, Groff. E, R. Yang. S-M. “Understanding and Controlling Hot Spots of Crime: The Importance of Formal and Informal Social Controls”, Prevention Science.15, 1(2014), 31–43.
پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی
دوره 12، شماره 24
اسفند 1403
صفحه 189-214