پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پرونده شخصیت نوجوانان بزهکار؛ نسبت چرایی و چگونگی (با مطالعه پرونده‌های دادسرای ویژه اطفال و نوجوانان تهران)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جزا و جرم شناسی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران
2 حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران
10.22034/jclc.2026.544467.2159
چکیده
چرایی تشکیل پرونده شخصیت به‌طور مستقیم بر چگونگی تشکیل آن تأثیر دارد. هر میزان که تشکیل توجیه‌پذیرتر باشد، بهره‌گیری از آن کارآمدتر خواهد بود. تشکیل پرونده شخصیت برای نوجوانان، از جهت چرایی، وجوه اشتراک و افتراق با پرونده بزرگسالان دارد. وجوه اشتراک، توجیه‌پذیری آن را کاهش و وجوه افتراق، بر توجیه‌پذیری آن می‌افزاید. وجوه اشتراک ناظراست به مشخص نبودن جایگاه قانونی پرونده شخصیت، نامعلوم بودن جدایی آن از پرونده عمل‌مجرمانه، ناروشن‌ بودن چرایی اعمال این پرونده صرفاً به جرایم مهم و نبود سازوکارهای روشن تأثیرگذاری بر پرونده کیفری. در مقابل، وجوه افتراق ناظر است به تأکید پرونده‌شخصیت نوجوانان بر شخصیت مجرمانه بر اساس معیار سن، تسری آن به عموم جرایم ارتکابی نوجوانان و و استثنا کردن اقل جرایم و وجود مقرره‌های افتراقی برای انطباق با فلسفه تشکیل آن. با وجود وجوه افتراق از جهت چرایی، ولی در رویه، چگونگی تشکیل پرونده شخصیت نوجوانان تفاوتی با بزرگسالان ندارد. نوشتار حاضر به‌ صورت توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به مقوله چرایی پرونده‌شخصیت پرداخته و از تحلیل اسنادی برخی پرونده‌های دادسرای اطفال و نوجوانان تهران و مشاهدات حضوری، به موضوع چگونگی تشکیل آن اشاره کرده و نتیجه گرفته که عدم تبیین چرایی و فلسفه آن، ریشه در قانون‌گذاری ناقص و ناشیانه و نبود سیاست‌قضایی روشن بوده و این امر بر ناکارآمدی آن تأثیر مستقیم داشته است. پیشنهاد نوشتار، اصلاح قانونی و ارائه راهبردهای قضایی محتوامحور به‌جای فرم‌محور است و بسا تعبیر‌ اطلاعات مرتبط با علت‌یابی و زمینه‌شناختی جرم که در همان پرونده کیفری منعکس شود، مناسب‌تر از تعبیر پرونده شخصیت باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Personality Assessment Files of Juvenile Offenders: Exploring the Connection Between Rationale and Procedural Framework (An Analysis of Personality Files from the Tehran Juvenile Prosecutor’s Office)

نویسندگان English

Boshra Haghighinasab 1
Hassan Alipour 2
1 Farabi Faculty, University of Tehran , Qom, Iran
2 Farabi Faculty, University of Tehran, Qom. Iran
چکیده English

Understanding the purpose behind creating a personality assessment file directly affects its practical implementation. The clearer and more justified its rationale, the more useful it becomes in judicial decision-making. The reasoning for establishing such files for juvenile offenders shares both similarities and differences with adult cases. While shared features might reduce the need for a distinct approach, the differences strengthen its necessity in the juvenile context. Similarities include legal ambiguities: unclear legal status of the file, its separation from the main criminal case, limiting its use to serious offences, and a lack of defined mechanisms for how it affects court proceedings. In contrast, juvenile files emphasize age-based assessments, broader applicability to most juvenile offences, and provisions tailored to youth development. Despite these justifications, the compilation process for juveniles often mirrors that of adults. This study, using descriptive and analytical methods with library sources and field observations from the Tehran Juvenile Prosecutor’s Office, examines both the rationale and practical implementation of these files. Findings show that a lack of clear purpose, incomplete legislation, and absence of judicial policy have limited the file’s effectiveness in juvenile cases. The study recommends legal reform and the adoption of content-driven, not form-based, strategies to improve outcomes. It also suggests that relevant information, such as causes and background of the offence, could be integrated into the main criminal file, making a separate structure unnecessary while still serving the file’s intended function.

کلیدواژه‌ها English

Personality File
Juvenile Delinquency
Juvenile Personality
Criminal Responsibility
Sentencing

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 اسفند 1404