نوع مقاله : علمی - پژوهشی
تازه های تحقیق
حامی مالی:
این مقاله هیچ حامی مالی ندارد.
مشارکت نویسندگان:
صفورا محمدصالحی دارانی: مفهوم سازی، تحلیل، تحقیق و بررسی، منابع، نوشتن - بررسی و ویرایش.
تعارض منافع:
بنابر اظهار نویسندگان این مقاله تعارض منافع ندارد.
عنوان مقاله English
نویسنده English
From a biological-psychological point of view, one of the root issues in the occurrence of crime is hormonal changes in the body and the occurrence of hyperglycemia. This article was conducted with the aim of investigating the decrease in willpower and alertness of a person due to the increase in blood sugar in diabetic patients and the resulting complications.
Lack of insulin secretion or inability of cells to respond to it leads to high blood glucose levels (hyperglycemia), which is a clinical sign of diabetes. Several factors can cause an increase in blood sugar in people with diabetes; The pancreas is not able to produce enough insulin (type 1 diabetes), the body becomes resistant to the effects of insulin and does not secrete enough insulin to maintain normal blood sugar levels (type 2 diabetes) and increase glucose production. It is also possible that glucagon, cortisol, and adrenaline hormones act against insulin and cause high blood pressure and increased blood sugar. This complication can lead to physical problems such as; Stroke, heart diseases caused by coronary arteries, destruction of retinal vessels, kidney failure, damage to nerves, urinary and skin infections, and mental illnesses, including; anxiety and depression.
Examining each of these complications is very important from the point of view of criminology, because it leads to behavioral abnormalities in a person and strengthens the grounds for committing a crime in him. Therefore, if he commits a crime, he should found him partially responsible in terms of criminal responsibility.
کلیدواژهها English
مقدمه
هر زمان که غذا می خوریم، آنزیم های خاص شروع به تجزیه غذا و تبدیل آن به انرژی می کنند. هر چه سرعت متابولیسم و یا سوخت و ساز بدن بیشتر باشد، کالری بیشتری نیز مصرف می شود و در نتیجه تناسب اندام - خارج از تودۀ چربی های اضافی- حفظ می شود.1
بدین صورت که کبد، قند را در کیفیت مخصوصی موسوم به گلیکوژن2 ذخیره می کند و هنگامی که عضلات بدن محتاج سوخت به صورت قند می باشند، کبد مقداری از ذخیرۀ خود را وارد خون می سازد تا بتواند به عضلاتی که مشغول فعالیت بوده و نیاز به سوخت دارند انتقال داده و موجب بالا رفتن قند خون به میزان متعارف می گردد.
لازم به توضیح است که انسولین هورمونی که توسط پانکراس3 ترشح می شود، حرکت گلوکز را از خون به داخل سلول ها تنظیم می کند و به سلول ها اجازه می دهد گلوکز (قند خون) را جذب کنند. انسولین با تحریک جذب گلوکز محیطی توسط سلول های عضلانی- اسکلتی و چربی و با جلوگیری از تولید و آزادسازی گلوکز توسط کبد، گلوکز خون را کاهش می دهد. همچنین مانع لیپولیز4 (تجزیه چربی)، پروتئولیز5 (تجزیه پروتئین ها) و گلوکونئوژنز6 (ساخت گلوکز) می شود و از سوی دیگر باعث افزایش سنتز پروتئین و تبدیل گلوکز اضافی به چربی می گردد.
در واقع تعادل انسولین موجب تنظیم قند خون و بسیاری از فرایندهای بدن می شود. به جز انسولین، آدرنالین و نورآدرنالین نیز، هر دو با شکستن مولکول های گلیکوژن موجود در کبد، میزان قند خون را به خوبی تنظیم می نمایند؛ بنابراین، هرچه سطح گلوکز بیشتر باشد، انسولین بیشتری برای ایجاد تعادل سطح قند در خون تولید می شود.7
اما اگر در روند این سوخت و ساز طبیعی اختلالی به وجود آید، موجب می شود که سوخت و ساز مواد غذایی در بدن دچار نقصان شود. به گونه ای که اگر قند به جای ورود به سلول ها در خون باقی بماند، قند خون افزایش یافته و منجر به بروز بیماری دیابت شود که علت آن می تواند ناشی از کمبود ترشح انسولین یا بروز فشار خون بالا باشد.
بدین لحاظ کمبود ترشح انسولین یا ناتوانی سلول ها در پاسخ به آن، منجر به سطوح بالای گلوکز خون (هیپرگلیسمی) می شود که نشانگر بالینی دیابت است، به طوری که در بدن بیماران مبتلا به دیابت، انسولین کافی تولید نمی شود که این مسئله منجر به افزایش قند خون و بروز علائم دیابت می شود.
در نتیجۀ این اختلال انرژی ای که برای اندام های حیاتی بدن (نظیر مغز) یک نیاز ضروری است تأمین نمی شود؛ و سوخت و ساز نامتعادل مواد غذایی در بدن سبب می شود که مواد سمّی در خون باقی بمانند که علاوه بر مغز، اندام های دیگری چون کبد، کلیه، قلب، چشم (نابینایی) و گوش (کری) را تحت تأثیر قرار می دهد.8
به طوری که عدم ورود قند به درون سلول ها باعث می شود، مواد قندی به مصرف بدن نرسند و بدون مصرف در خون باقی بمانند پس سلول های بدن گرسنه شده و شخص لاغر و ضعیف شده و در حالی که احساس گرسنگی می کند، مقدار زیادی غذا می خورد؛ بنابراین، بالا بودن قند خون، باعث می شود کلیه ها مقداری از آن را دفع کنند. برای دفع قند اضافی خون، کلیه ها باید مقداری از آب بدن را نیز به همراه آن دفع نمایند پس حجم ادرار افزایش می یابد و در حالی که فرد مقدار زیادی آب و مایعات می نوشد، دائماً تشنه است؛ بنابراین از مهمترین عوارض قند خون بالا در افراد دیابتی بروز عفونت های ادراری و پوستی است.9
از این رو در این مقاله به بررسی عوارض افزایش قند خون بالا در بیماران دیابتی از دیدگاه جرم شناختی و تأثیری که این عدم کارایی صحیح می تواند بر جسم و روان و آگاهی و هوشیاری شخص داشته باشد، از این جهت که از قدرت اراده، آگاهی و شعور شخص به چه میزان کاسته می شود که او را در مظان ارتکاب جرم قرار می دهد و آیا میزان مسئولیت شخصی که در چنین موقعیتی قرار گرفته را می توان با در نظر گرفتن شخصی متعارف در جایگاه او تعیین کرد؟ و یا باید نسبت میزان مسئولیت کیفری وی را با توجه به داشتن اراده و آگاهی و هوشیاری اش در زمان ارتکاب جرم سنجید؟ پرداخته خواهد شد؛ لذا در ابتدا به بررسی جرم شناختی عارضه دیابت و سپس به جرم شناختی عوارض مهم این عارضه می پردازیم:
۱- جرم شناختی عارضه دیابت
دیابت10 کلمه ای است با ریشه یونانی، شامل دو بخش «دیا» به معنی میان و خلال و «بت» به معنی عبور. این لفظ در پزشکی برای مجموعه ای از بیماری ها به کار می رود که وجه اشتراک آنها پُرادراری است.11 از دیدگاه پزشکی چندین نوع بیماری دیابت وجود دارد:12
۱. دیابت ملیتوس ۲. دیابت بی مزه ۳. دیابت داروئی ۴. دیابت فسفره؛ که با توجه به موضوع بحث تنها به بررسی دیابت ملیتوس خواهیم پرداخت.
دیابت ملیتوس13 یا مرض قند، شامل گروهی از اختلالات متابولیک (سوخت و سازی) شایع است که وجه مشترک همه آنها افزایش قند خون است علاوه بر این، اختلالات دیگری نیز ممکن است در سوخت و ساز چربی و پروتئین بروز کند. دیابت ملیتوس یا شیرین یک بیماری غدد درون ریز شایع است که تقریباً ۲۰۰ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می دهد، به طوری که از هر چهار نفر بالای ۶۵ سال یک نفر مبتلا به دیابت است.14
این بیماری یکی از بیماری های غیرواگیر است که شیوع آن در سطح جهانی به طور پیوسته در حال افزایش است. انتظار می رود، این روند با افزایش پیش بینی شده ۵۵ درصدی از ۴۲۵ میلیون در سال ۲۰۱۹، به ۷۰۰ میلیون در سال ۲۰۴۵ ادامه یابد.15 در سال ۲۰۱۹، شیوع جهانی دیابت ۹.۳ درصد بود که دیابت نوع دوم بیش از ۹۰ درصد از کل موارد دیابت شیرین را تشکیل می داد، در حالی که دیابت نوع یک و دیابت بارداری کمتر از ۱۰ درصد از کل موارد را تشکیل می دادند.16 دیابت ملیتوس یا مرض قند که در آن پر ادراری بیمار ناشی از افزایش سطح قند در خون و دفع آن در ادرار است، بیماری مزمنی است که در اثر کمبود یا کاهش اثر انسولین در بدن ایجاد می شود؛ بر همین اساس، دیابت به دیابت نوع یک و نوع دو تقسیم می شود:
الف. دیابت نوع یک، بیماری خودایمنی (حالتی که در آن سیستم ایمنی فرد علیه بافت های خود واکنش نشان می دهد) است که به علّت تخریب پیش رونده سلول های بتای جزایر لانگرهانس لوزالمعده به وجود می آید.17 این بیماری بیشتر در میان کودکان، نوجوانان و افراد زیر ۳۰ سال مشاهده می شود. در این نوع دیابت، بدن افراد به اندازه کافی انسولین ترشح یا تولید نمی کند و در نتیجه فرد دیابتی از همان ابتدای شروع دیابت، نیاز به تزریق انسولین دارد.
ب. دیابت نوع دو، بیشتر افراد بالای ۳۰ سال را مبتلا می سازد؛ و پزشکان علت اصلی ابتلا به آن را کم تحرکی و تغذیه نادرست می دانند. از این رو، درمان این نوع دیابت در آغاز با فعالیت جسمی و تغذیه صحیح کنترل شده و در صورت کنترل نشدن از داروهای خوراکی پایین آورنده قند خون استفاده می شود. دیابت نوع دو با درجات متغیر مقاومت به انسولین، اختلال در ترشح انسولین و تولید بیش از حد گلوکز کبدی مشخص می شود.18
همان گونه که در مقدمه بیان شد، گلوکز به طور مستقیم پس از غذا به جریان خون جذب می شود، اما بدون کمک انسولین نمی تواند به سلول های بسیاری وارد شود. هنگامی که سطح گلوکز خون افزایش می یابد، پانکراس انسولین را آزاد می کند. انسولین، به نوبۀ خود، سلول ها را باز می کند تا گلوکز بتواند وارد شود و سوخت را فراهم کند تا سلول ها به درستی کار کنند. مقدار گلوکز اضافی نیز در کبد و ماهیچه ها به شکل گلیکوژن ذخیره می شود. این فرایند مقدار گلوکز را در جریان خون کاهش می دهد و مانع از رسیدن قند خون به سطوح خطرناک می شود.
همان طور که سطح قند خون به حالت عادی باز می گردد، ترشح انسولین از پانکراس نیز کمتر می شود. دیابت به طور چشمگیری اثرات انسولین را در بدن کاهش می دهد، زیرا پانکراس قادر به تولید انسولین کافی نیست (دیابت نوع ۱) یا به دلیل اینکه بدن به اثرات انسولین مقاوم است یا به اندازه کافی انسولین را برای حفظ سطح قند خون نرمال ترشح نمی کند (دیابت نوع دو). در نتیجه با افزایش گلوکز در جریان خون، عارضۀ قند خون بالا (هیپرگلیسمی19) در بیماران دیابتی ایجاد می شود، به طوری که متخصصان گروه بیماری های غدد درون ریز، دیابت را یکی از شایع ترین بیماری های متابولیک در قرن حاضر می دانند که منجر به ناتوانی و مرگ زودرس شده و عوارض حاد و دیررس آن تهدید عمده ای برای سلامتی فرد به شمار می روند.20 با توجه به توضیحات مذکور بر حسب علت ابتلا به دیابت ملیتوس، عوامل ایجاد قند خون بالا عبارتند از:21
۱. کاهش ترشح انسولین ۲. کاهش مصرف قند خون (گلوکز) ۳. افزایش تولید گلوکز (گلوکز مقدار زیادی فشار اسمزی در مایع خارج سلولی اعمال می کند و اگر مقدارش افزایش یابد، فشار اسمزی خارج سلول هم افزایش می یابد و همین امر موجب به هم خوردن تعادل غشاء سیتوپلاسمی گردیده و به نتایج ناخوشایندی چون اِدم22 و از دست رفتن آب سلول بدن می انجامد).23
با گذشت زمان، دیابت ملیتوس ممکن است؛ باعث تخریب عروق شبکیه چشم، نارسائی کلیوی، آسیب اعصاب و ضایعات پوستی گردد. همچنین دیابت ملیتوس یک عامل تسریع کننده مهم در سخت و تنگ شدن سرخرگ هاست که منجر به سکته مغزی، بیماری های قلبی ناشی از عروق کرونر و سایر بیماری های عروقی می گردد.
شایان ذکر است که هورمون های گلوکاگن24، کورتیزول25، نوراپی نفرین26، نیز بر ضد انسولین عمل کرده و باعث افزایش قند خون می شوند؛ بنابراین، بیماری های غدد درون ریز که منجر به افزایش در یک یا چند عدد از این هورمون ها شوند، سبب بروز نشانه های دیابت می شوند. برخی از این نشانه ها عبارتند از:
۱. تشنگی ۲. پُر نوشی ۳. خستگی ۴. التهاب آلت تناسلی مردان ۵. پُر ادراری ۶. کاهش وزن ۷. پُر خوری ۸. تاری دید ۹. زخم پا ۱۰. افزایش حساسیت به عفونت ها.
از لحاظ جرم شناختی، بیماری دیابت بسیار با اهمیت و دارای پیچیدگی های خاصی است که باید به طور دقیق مورد مطالعه قرار گیرد. باید بگوییم دیابت بیماری است که به عنوان جنون حقوقی با آن برخورد می شود که بر توانایی شخصی برای استفاده از مواد قندی تأثیر می گذارد که معمولاً با تزریق انسولین کنترل می شود، ماده ای که بدن برای سرشکن کردن قند خون نیاز دارد.
در افراد دیابتی احتمال ابتلا به افسردگی بسیار بالاست، به طوری که احتمال ابتلا به آن در افراد عادی ۵ درصد و در افراد دیابتی ۳۵ درصد است.27 به گفتۀ متخصصین، روان و تن انسان در چهار نقطه با یکدیگر تلاقی می نمایند که حاصل آن بیماری های روان تنی است: به همین خاطر عوامل روان شناختی ممکن است باعث تغییرات هورمونی، ایمنی شناختی یا عصبی شده و از این راه در آغاز بیماری نقش داشته یا بر سیر نهایی آن تأثیر بگذارند. نمونه آن اثر افسردگی بر افزایش مرگ و میر بیماران پس از انفارکتوس (سکته) قلبی است.
در افراد مبتلا به بیماری های مزمن و ناتوان کننده، شیوع اختلالات اضطرابی و افسردگی به بیش از دو برابر جمعیت عادی می رسد. بیماران دیابتی نیز از این وضعیت مستثنی نیستند. بروز احساس ترس، افسردگی، اضطراب، عصبانیت و عدم اطمینان از آینده در بیمار دیابتی، به ویژه بیمارانی که دیابت در آنان تازه تشخیص داده شده است، شایع است. بدین لحاظ در برخورد با افسردگی، اولین قدم تشخیص آن و قدم دوم کمک کردن به فرد مبتلاست؛ به نظر می رسد علائم ذیل به همراه کاهش عملکرد در بیماران افسرده مشاهده شود:
۱. عدم احساس لذت ۲. تغییر در الگوی خواب مانند کاهش خواب شبانه یا خوابیدن بیش از حد در روز ۳. سحر خیزی ۴. تغییر در اشتها ۵. اختلال تمرکز ۶. احساس خستگی مفرط ۷. عصبی بودن ۸. احساس گناه ۹. داشتن افکار خودکشی.28
بهتر است بدانیم مشکلات در جایی ایجاد می شوند که شخص بیمار در تدارک انسولین خود کوتاهی کرده و سبب افزایش قند خونش شده که به عنوان هیپرگلاسیمی شناخته می شود. یا اینکه بیمار به خود انسولین بزند و سپس الکل بخورد یا در زمانی که باید چیزی بخورد کوتاهی کند. در حالی که می توان این بیماری را به عنوان بی ارادگی غیر جنون تلقی کرد، به دلیل این که ناشی از یک عامل خارجی یعنی انسولین است.
به طور مثال اگر بیمار دیابتی، متهم به برداشتن یک وسیله نقلیه و رانندگی بدون داشتن شرایط آن شود. دلیلی که او ارائه می کند این است که در زمان جرم، در تزریق عمل روزانه انسولین موفق نشده است که منجر به استرس و فشار بر او شده که کنترل اراده خود را از دست داده و چنین استدلال می کند که این بیماری او را در حالت بی ارادگی و عدم هوشیاری قرار داده است؛ و یا فرض کنید متهم یک بیمار دیابتی است که به طور ناگهانی به دوستش حمله و او را زخمی می کند و او در دفاع از خود چنین عنوان می کند که قبل از این حمله احساس ناخوشایندی داشته و مقداری شکر خورده بود اما غذای دیگری نخورده بود. در این جا، این دفاع می تواند برای او یک نوع دفاع بی ارادگی و عدم هوشیاری تلقی شود، چرا که این بی ارادگی ناشی از خود تحریکی عمدی نبوده است و او را به کلی در یک شرایط غیرعادی قرار داده که خود خواستار آن نبوده است؛ چرا که او نمی دانسته کوتاهی در خوردن شکر، او را در وضعیتی قرار می دهد که بدون توجه به دیگری حمله کند. در واقع اگر او از این امر آگاه بود و در خوردن شکر کوتاهی نمی کرد، باید بی احتیاط تلقی و دفاعش هم مورد پذیرش قرار نمی گرفت.
از این رو قاضی دادگاه نیز باید به این امر توجه کافی و وافی داشته باشد که این وضع ناشی از بیماری دیابت بوده است و دفاع او را بپذیرد. در واقع متهمان ممکن است اقرار به جرم کنند؛ اما استدلال کنند برخی دلایل وجود دارد که باید مجازات تخفیف یافته دریافت کنند. بدین لحاظ شایسته است که در مورد چنین مجرمینی عدم مسئولیت او را پذیرفته و عدالت قضایی را در مورد آنان به نحو صحیحی اجرا کنیم.
۱-۱-جرم شناختی عفونت های ادراری
همان گونه که بیان شد، قند خون بالا شخص مبتلا به دیابت را آمادۀ ابتلا به عفونت های ادراری می کند. لازم به توضیح است که به ورود، رشد و نمو میکروب ها در زخم عفونت می گویند.29 اگر زخم پس از ۴۸ ساعت به طور کامل بهبود نیافت چه بسا به علت ورود گرد و غبار، نسوج مرده و میکروب هایی که در زخم مانده اند عفونی شده است؛ که از جمله علامت های آن می توان به تورم و قرمزی اطراف زخم، ازدیاد درد و سوزش زخم، اشاره کرد.
در مورد عفونت ادراری باید گفت، این بیماری در مردان و زنان (به دلیل ساختار تشریحی بدن خود بیشتر مستعد ابتلا هستند). شایع است که غالباً بر اثر عفونت های باکتریایی، (میکروب ها شامل سه دستۀ باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها هستند) که با حمله به سیستم ادراری موجب ایجاد بیماری می شوند، بروز می کند؛ این بیماری همراه با علائمی ظاهر می شود که به ذکر مهم ترین آنها خواهیم پرداخت:
۱. درد یا سوزش در مسیر مجرای ادرار ۲. دفعات زیاد دفع ادرار ۳. احساس فوریت شدید برای دفع ادرار ۴. درد در ناحیه پهلوها در محل کلیه ۵. مشاهده خون در ادرار ۶. بوی بد غیر عادی ادرار و یا ادرار کف آلود.30 موافقم عفونت های ادراری بر اثر ورود باکتری ها از خارج بدن به سیستم ادراری بروز می کنند. اگر چه میکروب های خود بدن در روده و یا مهبل نیز موجد عفونت می شوند.31 به طور کلی عوامل خطرزای این بیماری عبارتند از:
۱. وضع نامناسب بهداشت فردی ۲. داشتن رابطه جنسی مکرر ۳. بیماری کلیوی در نتیجه افزایش قند خون ۴. باقی ماندن ادرار در مثانه پس از دفع ادرار ۵. سنگ کلیه و یا سنگ مثانه، زنان و مردان به انواع مختلف عفونت دستگاه ادراری مبتلا می شوند. درد در سیستم ادراری یکی از شایع ترین علامت های عفونت دستگاه ادراری است؛ که باید از سوی افراد جدی گرفته شود و به سرعت برای درمان اقدام لازم را مبذول دارند؛ بنابراین در ذیل به بیان انواع عفونت های ادراری می پردازیم:32
۱. سیستیت33 در زنان: عفونت پیشابراه باعث درد زیر شکم و فوریت در دفع ادرار می شود. این بیماری نیز با آنتی بیوتیک درمان می گردد.
۲. پیلونفریت34 در مردان و زنان: به عفونت کلیه ها می گویند که اگر درمان نشود بسیار خطرناک و تهدید کننده برای کلیه ها خواهد بود. در موارد شدید بیمار باید در بیمارستان بستری شود. این بیماران درد شدیدی در ناحیه پهلو دارند که آنان نیز با تجویز آنتی بیوتیک ها درمان می شوند.35
۳. پروستاتیت36 در مردان: عفونت یا التهاب غده پروستات که منجر به به تکرر ادرار، تب، سوزش در هنگام ادرار می شود.37
۴. اورتریت38 در مردان: این عفونت، همان عفونت پیشابراه است که منجر به ترشح چرکی می شود و برخی بیماران دچار درد در زیر شکم و آلت می شوند. این بیماری نیز با آنتی بیوتیک درمان می شود.
۵. سیستیت در مردان: عفونت مثانه، بیشتر به دلیل بزرگ شدن غده پروستات و انسداد مجرای پیشابراه رُخ می دهد. این بیماران نیز دچار تکرر ادرار، احساس فوریت برای دفع ادرار، تب و ادرار خونی می شوند.39
از این رو جرم شناختی عفونت های ادراری بسیار اهمیت دارد، به گونه ای که گسترش عفونت ادراری در دستگاه تناسلی می تواند منجر به تغییرات رفتاری همچون خستگی مداوم و احساس آشفتگی، فشار خون پایین، کاهش دمای بدن، شوک و حتی مرگ شود40. بدین لحاظ درمان این نوع عفونت ها باید جدی گرفته شود و اگر به هر دلیل در درمان کوتاهی صورت گیرد، فرد در شرایط نامتعادل روحی و روانی باقی بماند و نتواند در برابر تناقضات آرامش خود را حفظ کند و در نتیجه ناهنجاری های رفتاری به شکل بزه رخ می دهد.
۱-۲-جرم شناختی عفونت های پوستی
یکی دیگر از عوارض مهم افزایش قند خون در بیماران دیابتی بروز عفونت های پوستی است؛ که به لحاظ جرم شناسی بررسی آن اهمیت بسزایی دارد. لازم به توضیح است، پوست از دو لایۀ اصلی تشکیل شده که لایۀ بالایی آن را اپی دِرم41 و لایۀ زیرین آن را دِرم42 می نامند. لایۀ اپی درم پوست از پنج لایه مجزا تشکیل شده که از بالا به پایین عبارتند از: لایۀ شاخی پوست، لایۀ درخشان، لایۀ دانه ای، لایۀ خاردار، لایۀ پایه ای.
لایۀ درم نیز از دو لایه تشکیل شده که عبارتند از: ۱- لایۀ برآمده ۲- لایۀ مشبّک.43
در واقع پوست اگر چه ساده به نظر می رسد؛ اما با همه سادگی اش، به عنوان یک عضو حیاتی به حساب آمده و در کنار سایر بافت های بدن مثل قلب، مغز، ریه ها و کلیه ها کار محافظت از بدن و فراهم کردن زمینه تداوم حیات را به عهده دارد. پوست به عنوان اولیّن عضوی که در برابر عوامل مهاجم قرار می گیرد، محلی مناسب برای زندگی و رشد عوامل عفونی است. بعضی از عوامل عفونی مثل باکتری ها، پوست را به طور مستقیم مورد حمله قرار می دهند و بعضی مثل بسیاری از ویروس ها، با وارد شدن به جریان خون، خود را به پوست رسانده و تظاهرات بالینی ای را به وجود می آورند؛ که نمونه بارز برای این گروه از بیماری های عفونی، آبله مرغان، سرخک، سرخجه و ...می باشد.44
ورود این عوامل به خون و گردش آنها در بدن باعث می شود که مبتلایان به این عوامل، غیر از تظاهرات پوستی، دچار سایر علائم عمومی (خستگی، ضعف، بی حالی و بی اشتهایی) نیز بشوند؛ بنابراین ویروس ها، باکتری ها و قارچ ها از عوامل عفونی هستند که به طور شایع پوست را درگیر می کنند. برای روشن تر شدن مطلب به توضیح مهم ترین عفونت های پوست خواهیم پرداخت.
۱-۲-۱- عفونت های قارچی
عفونت های قارچی نوعی عفونت پوستی محسوب می شوند که امکان رشد آنها در همه جای بدن از جمله دست ها، پاها، کشاله ران و حتی پوست فرق سر افراد وجود دارد؛ و علی رغم شایع بودن این بیماری در بین کودکان، احتمال بروز این عارضه در همه سنین وجود دارد.45 عفونت های قارچی به صورت تکه های برآمده و فلس مانند بر روی پوست ظاهر می شوند، ضمن اینکه احتمال ترشح مایعات چرکین نیز از این برآمدگی ها وجود دارد. در ادامه به آن می پردازیم.46
۱-۲-۱-۱- عفونت قارچی کاندیدایی
عفونت کاندیدایی47 مهبل از شایع ترین عفونت های دستگاه تناسلی می باشد. عفونت کاندیدا آلبیکانس در راست روده احتمال تجمع کاندیدا در مهبل را فراهم می سازد و بالعکس. در بیش از ۹۰٪ موارد، عامل عفونت کاندیدایی مهبل و فرج، کاندیدا آلبیکانس48 است ولی از مهم ترین علت های این عفونت بیماری دیابت یا متابولیسم غیر طبیعی گلوکز است. به گونه ای که افزایش سطح گلوکز در ترشحات مهبل و ادرار از عوامل مستعد کننده بیماری کاندیدا در زنان می باشد. زنانی که به بیماری کاندیدایی مبتلا هستند، سطح قند ادرارشان نسبت به زنان سالم به میزان بیشتری است و به همین علت دیابت باعث کاهش میزان کیفیت ایمنی سلول ها و شیوع بیشتر ابتلا به کاندیدیازیس می شود.
بدین ترتیب در بیمارانی که کاهش سطح ایمنی دارند، عفونت کاندیدا با شدت بیشتری ظاهر می شود. به نظر می رسد که آنتی بادی ها در جلوگیری از رشد و گسترش میکروب ها نقش داشته باشند. ایمنی سلولی نقش مهمی را در مکانیسم های دفاعی میزبان در برابر کاندیدا بازی می کند؛ بنابراین سایر عواملی که باعث تضعیف سیستم ایمنی می شوند، مانند سرطان خون، بیمار ناتوانی که در بستر خوابیده، پیوند کلیه یا سایر اعضا، شیمی درمانی، مصرف آنتی هیستامین ها، استفاده از مشروبات الکلی، نیکوتین موجود در دخانیات، نامنظم بودن دوره قاعدگی می توانند سبب عفونت کاندیدایی شوند.
خوب است بدانیم که گلبول های سفید خون، در دو گروه اصلی لنفوسیت ها49 و فاگوسیت ها50 جای داده می شوند. گلبول های سفید، با از میان بردن سریع ویروس ها و باکتری ها، از بدن در برابر میکروب ها و ویروس ها دفاع می کنند.51 این گلبول ها، هرگونه ماده یا سلول های دیگری را هم که بدن، آنها را بیگانه تشخیص دهد، از بین می برند وقتی که مواد بیگانه با لنفوسیت ها در تماس قرار گیرند، لنفوسیت ها، پادتن52 ترشح می کنند که ضد مواد بیگانه هستند. پس از آن، فاگوسیت ها بقیه کار نابود سازی را انجام می دهند، بیگانه خواری گلبول های سفید یکی از راه های دفاع بدن در برابر میکروب هاست. در این روش گلبول های سفید، باکتری ها و سلول های مرده را می خورند و نابود می سازند.53 لنفوسیت ها نیز بر اساس ظاهرشان به دو دسته تقسیم می شوند:
۱ -لنفوسیت های بزرگ: اکثر لنفوسیت های بزرگ همان سلول های دفاعی بدن هستند ۲- لنفوسیت های کوچک: لنفوسیت های کوچک از سلول های T و سلول های B تشکیل گردیده اند. لنفوسیت T از انواع سلول های سیستم ایمنی بدن است. دفاع اختصاصی بدن شامل ایمنی هومورال و ایمنی سلولی است. در ایمنی سلولی (این روش حفاظت از بدن به دلیل تشکیل سلول های T به روش ایمنی سلولی معروف است)، لنفوسیت های T (سلول های T) فعالیت دارند.
لنفوسیت های T پس از اتصال به آنتی ژن تکثیر پیدا می کنند و انواعی از سلول های T از جمله؛ تعدادی سلول های T کشنده و تعدادی سلول های T یاری کننده یا مهار کننده، به وجود می آورند. شایان ذکر است که سلول های T کشنده به طور مستقیم به سلول های آلوده به ویروس و سلول های سرطانی حمله می کنند و با تولید پروتئینی خاص به نام پرفورین منافذی در این سلول ها به وجود می آورند و موجب مرگ آن ها می شوند.
انواع سلول های T عبارتند از: T کشنده، T خاطره، T یاری کننده و مهارکننده؛ وظیفۀ اصلی لنفوسیت T این است که حضور میکروب ها را به سایر گلبول ها خبر داده و ضمن گرفتن میکروب ها آنها را به گلبول های سفید تحویل می دهد تا آنها را از بین ببرند.
«از دیدگاه جرم شناسی کاهش لنفوسیت های خون بسیار دارای اهمیت است، زیرا اگر این لنفوسیت ها در خون کم شوند سیستم دفاعی بدن دچار اختلال می شود و توان مقابله با میکروب ها و سلول های سرطانی را از دست می دهد؛ به عبارت دیگر، کار لنفوسیت ها حمله به سلول های سرطانی است که اگر از تعداد این لنفوسیت ها در خون کاسته شود، تعداد کمتری از آنها به مقابله با سلول سرطانی رفته در نتیجه میکروب یا سلول سرطانی فرصت رشد و تکثیر شدن را خواهد داشت. نکته ای که باید به آن اشاره شود، این است که تاکنون دانشمندان نتوانستند به چگونگی رشد کافی و وافی گلبول های سفید که نوعی از لنفوسیت ها هستند، پی برده و راه درمان مؤثری برای کسانی که به سرطان خون مبتلا می شوند، بیابند.
این عارضه غیر از این که فرد را به افسردگی های طولانی مدت و دوری گزینی از اجتماع تا رسیدن زمان مرگ دچار می کند. به طور کلی او را نسبت به اطرافیان خود و یا سایر افرادی که برای او دلسوزی می کنند بدبین کرده و سعی می کند از همه آنان انتقام بگیرد؛ بنابراین شیوه صحیح برخورد با بیماری که به این عارضه مبتلا شده بسیار مهم است، چراکه اگر این فرد در شرایط نامتعادل روحی و روانی باقی بماند احتمال بسیار دارد دست به کارهای خطرناکی مثل انتقام یک طرفه یعنی خودکشی دست بزند و دلیل قابل توجیه خود را برای این کار، رسیدن به آرامش ابدی و خلاص شدن از شر دلسوزی های اطرافیان عنوان کرده و یا به دلیل درمان از طریق شیمی درمانی که آسیب های جدی به شکل بدن وارد می کند معترض و متنفر بوده، دست به خودکشی یا در مواردی با یک جرقه کوچک، دست به آدم کشی از روی عصبانیت بزند.
این موضوع بدین جهت از نظر جرم شناسی دارای اهمیت است که چنین فردی زمانی که با این مشکل حاد روبه رو می شود چه از لحظ روحی و روانی و چه از لحاظ جسمی و فیزیکی تضعیف می شود. او ممکن است به دلیل داشتن چنین بیماری و درک این موضوع که فرصت زیادی برای زنده ماندن ندارد دچار افسردگی شود و در نتیجه تمایل زیادی برای خودکشی پیدا کند.
از نظر جسمی نیز چنین فردی آمادگی لازم را در برخورد با واقعیات اجتماعی نداشته و در اثر کوچکترین تحریک و یا فشار در زندگی روزمره کنترل ارادی خود را از دست داده، قابلیت ارتکاب جرم را پیدا می کند؛ و شاید هیچگاه به این موضوع مهم واقف نباشد که این بیماری می تواند برای او در محکمه به عنوان دفاعی قابل قبول، مورد توجه و استناد قرار گیرد؛ به همین خاطر قضات نیز باید اطلاعات خود را در زمینه های پزشکی، روان شناسی و سایر علوم مرتبط با جرم شناسی بالا ببرند تا در قضاوت هایشان جای هیچ گونه لغزش و اشتباه باقی نماند؛ بنابراین، ارزش مطالعه امور عِلی و فهم نکته به نکته آن در نتیجه گیری جرم شناختی و قضاوت صحیح و عادلانه بسیار مؤثر است».
۱-۲-۱-۲- عفونت قارچی ناخن
عفونت قارچی ناخن، عفونت ناخن ها است که توسط قارچ ایجاد می شود. بدن به صورت طبیعی میزبان انواعی از میکروارگانیسم ها54 شامل باکتری ها و قارچ ها است. برخی از این میکروارگانیسم ها برای بدن مفید هستند؛ بقیه قابلیت آن را دارند که به سرعت تولید مثل کنند و عفونت ها را تشکیل دهند. قارچ ها می توانند روی بافت های مرده مو، ناخن ها و لایه های بیرونی پوست زندگی کنند.55 عفونت های قارچی ناخن، بیشتر در بالغین دیده می شوند. این عفونت ها اغلب به دنبال عفونت قارچی پا ایجاد می شوند.
درمان عفونت های قارچی ناخن ممکن است مشکل باشد چراکه اغلب عود می کنند. ناخن های پا بیش از ناخن های دست مبتلا می شوند. افرادی که به صورت مداوم به استخرهای شنای عمومی، ژیمناستیک یا حمام های عمومی می روند و افرادی که زیاد عرق می کنند، به صورت معمول عفونت های شبه مخمری (قارچی) دارند، زیرا قارچ هایی که این عفونت ها را ایجاد کرده، در نواحی گرم و مرطوب رشد می کنند؛ و علائم این بیماری که با تغییراتی در یک یا تمام ناخن ها حاصل می شوند عبارتند از: شکنندگی، بد رنگ شدن، ازدست رفتن حالت صیقلی و درخشندگی ناخن، ضخیم شدن ناخن، بد ریختی شکل ناخن، تکه تکه شدن ناخن، نرم شدن (جداشدن) ناخن.
۱-۲-۱-۳-کیلیت زاویه ای56 یا التهاب گوشه لب
این بیماری، التهاب مـزمن گوشه لـب است. بـزاقِ این ناحیـه چین خـورده کوچک، پوست را خیسانده، تحریک کرده و اگزما ایجاد می کند که به دنبال آن پوست شکاف پیدا کرده و عفونت باکتریـایی یا مخمری آن را تشدید می کند؛ این بیماری در افراد مسن شایع تر است؛ و ممکن است مدتها ادامه پیدا کند. درد و خارش و آزردگی پوست وجود دارد. چین های عمیق پوست اطراف دهان زمینه را برای ابتلا به این بیماری فراهم می کند. در بیماران جوان، لیسیدن لبها، جویدن لب و گاز گرفتن گوشه لب می تواند منجر به بروز کیلیت شـود؛ و تحریـک مـداوم پوستی به التهاب اگزمایی منجر می شود.57
۱-۲-۲-عفونت های ویروسی
این نوع عفونت ها نیز از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند که از موارد مهم آن؛ عفونت تبخال، عفونت زیگیل و عفونت آبله مرغان است؛ که به شرح ذیل مورد مطالعه قرار می گیرند.
۱-۲-۲-۱- عارضه تبخال
این عارضه ناشى از ویروس «هرپس سیمپلکس58» یا ویروس تبخال ساده است و عارضه اى واگیردار است. تب خال، برجستگی هایی قرمز رنگ یا تاول هایی ارغوانی رنگ است که بیشتر روی لب ها یا اطراف دهان بروز می کند. بیماری تب خال، زخم شایعی است که به علت ویروس هایی از خانواده «هرپس ها» به وجود می آید و احتمال دارد افراد چندین بار این بیماری را در زندگی خود تجربه کنند.59
اگر چه تب خال اغلب در گوشه و کنار لب ها در محل جدایی بافت پوست صورت و لبها به وجود می آید، اما نباید آن را با آفت دهان اشتباه کرد. تبخال به کلی با آفت، که بعضى افراد آن را با تبخال اشتباه می کنند، متفاوت است. آفت ها بیشتر مسرى نیستند و زخم هایى هستند که بر روى بافت هاى نرم درون دهان به وجود مى آیند، جایى که تبخال نمى زند.
تبخال بیشتر روى لب ها ظاهر مى شود، اما گاهى روى سوراخ هاى بینى، چانه یا انگشتان دست هم دیده مى شود. گرچه غیر معمول است، اما ممکن است، تبخال در داخل دهان هم بروز کند. علائم تبخال ممکن است، حداکثر تا ۲۰ روز پس از قرار گرفتن در معرض ویروس ظاهر نشود و به طور معمول ۷ تا ۱۰ روز طول مى کشد تا تاول ها شکل گیرند، پس از آن می ترکند. سپس کبره زرد رنگى تشکیل مى شود و در نهایت با ریختن آن، پوست صورتى رنگى در زیر ظاهر مى شود و تبخال بدون گذاشتن جا بهبود مى یابد. باید بدانیم که گونه هاى معینى از ویروس «هرپس سیمپلکس» باعث تبخال مى شود. شایان ذکر است که این ویروس مسئول ایجاد تبخال هاى تناسلى نیز هست؛ با این حال هر دو نوع ویروس مى توانند هم در ناحیه صورت و هم در دستگاه تناسلی تبخال ایجاد کنند.
هنگامى که فرد یک بار به تبخال مبتلا شود، ویروس در سلول هاى عصبى پوست ، نهفته باقى مى ماند و ممکن است دوباره به صورت عفونتى فعال در همان محل اول یا نزدیک به آن ظاهر شود. در این صورت ممکن است در محل قبلى، احساس خارش یا برآمدگى کند. تب، قاعدگى، استرس60 و قرار گرفتن در معرض نور خورشید، ممکن است، باعث عود تبخال شود.
خوب است بدانیم که تبخال مسرى است. ویروس تبخال مى تواند از طریق پوست، از شخصى به شخص دیگر منتقل شود. ویروس «هرپس سیمپلکس» مى تواند حتى زمانى که تاول ها ظاهر نشده اند مسرى باشد، اما بیشترین خطر انتقال عفونت زمانى است که تاول ها ظاهر شوند و تا زمانى که آنها به طور کامل خشک شوند و کبره بندند، این اثر پابرجاست.
۱-۲-۲-۲- زیگیل
زیگیل تکثیر خوش خیم، ضایعه در اپیدرم پوست، در اثر ویروس زیگیل انسانی است. این ویروس، پوست و مخاط آن را مبتلا می کند و از طریق انتقال به وسیلۀ تماس های معمولی به ویژه در محل آسیب دیدگی پوست، مانند ترک خوردگی یا سائیدگی رخ می دهد. لازم به ذکر است که نواحی ای که بیشتر درگیر این عفونت می شوند؛ دست ها، پوست اطراف ناخن، آرنج ها، زانوها و سطوح کف دست هستند. زیگیل به آسانی با خاراندن منتشر می شود.
۱-۲-۲-۳-آبله مرغان
این عفونت ویروسی، از بیماری های خفیف و بسیار واگیردار است. این بیماری که در کودکان شایع تر است، به وسیلۀ ویروس «هرپس زوستر» ایجاد می شود. درد شکمی یا احساس ناخوشی همگانی که ۱-۲ روز به درازا می کشد از علائم این بیماری است. ویروس پوستی آبله، کم و بیش در هر جای بدن می تواند پدید آید، اما بیشتر روی پوست صورت و با شیوع کمتری روی دست و پا ظاهر می شوند. این تاول ها در کمتر از ۲۴ ساعت می ترکند و در محل آنها دلمه پایه ریزی می شود. هر ۴ الی ۳ روز مجموعه هایی از تاول های جدید به وجود می آیند.
حمله آغازین آبله حمله به بالاتنه بدن است. این ویروس از راه قطره های ریز در هوا یا تماس با ضایعات پوستی، به فرد بیمار انتقال می یابد. بیماری فوق العاده مسری است و انتقال آن بیشتر از راه قطرات تنفسی و هوا صورت می گیرد. گاهی پس از طی شدن سیر بیماری آبله مرغان، ویروس در بدن به حالت خفته باقی می ماند که در غالب اوقات در ریشه اعصاب نزدیک نخاع مبادرت به خفتن می نماید و چنانچه دوباره به صورت بیماری بروز کند برای نخاع و اعصاب بسیار خطرناک است.
در هر صورت از دیدگاه جرم شناختی وضعیت سلامت روحی و جسمی هر فردی که در شرف ارتکاب جرم است یا آنکه جرم انجام داده است، ملاک است. در بیماری هایی که ذکر شد، حداقل، وضعیت عصبی بیماری به طور کلی نشان می دهد که حال طبیعی در حین بیماری نداشته و آن بیماری فرد را تحت الشعاع خود قرار داده؛ بنابراین در میزان مسئولیت کیفری فرد تأثیر گذارده است، به ویژه اگر جرم به تحریک مجنی علیه انجام شده باشد، در آن صورت بنا به فراخور وضعیت جرم و شرایط ارتکابی آن نیمه مسئول و شاید حتی غیر مسئول شناخته شود. از این رو قاضی فوق العاده باید بصیر باشد.
۳-جرم شناسی بیماری فشارخون بالا
همانطور که در مقدمه بیان شد؛ به جز انسولین، آدرنالین و نورآدرنالین نیز، هر دو با شکستن مولکول های گلیکوژن موجود در کبد، میزان قند خون را به خوبی تنظیم می نمایند، اما در اثر افزایش ترشح این دو هورمون نیز، همزمان قند خون و فشار خون بالا می رود و بروز فشار خون بالا نیز خود سبب بروز عوارض متعددی به لحاظ جسمی و روانی در بدن می گردد که به لحاظ جرم شناسی بسیار اهمیت دارد.
لازم است بدانیم که طی فعالیت طبیعی، مدولا یا بخش مرکزی غده فوق کلیوی61 به طور پیوسته مقادیر اندکی آدرنالین62 و نورآدرنالین63 را ترشح می کند. هورمون های اپی نفرین و نوراپی نفرین تولید شده توسط مرکز غدد فوق کلیوی در دستگاه عصبی مرکزی جهت کنترل ضربان قلب ، فشارخون و سایر عملکردهای حیاتی بدن به کار می روند.64
اما وقتی تومور فئوکوروموسی توما65 در بخش مرکزی غده فوق کلیوی ایجاد شود، با وجود خوش خیم بودن ، بیش از اندازه معمول آدرنالین و نورآدرنالین ترشح می کند که افزایش بیش از اندازه این دو هورمون در خون می تواند فشار خون و فشار گلوکز را بالا ببرد؛ و اثرات نامطلوبی را بر روی قلب و عروق خونی خواهد گذاشت.
بدین ترتیب تظاهرات بالینی فئوکروموسیتوم به نوع کاتکول آمینی (آدرنالین یا نورآدرنالین) که بیشتر ترشح می شود بستگی دارد و از آنجا که اکثر تومورها نوراپی نفرین (نورآدرنالین) را به عنوان فرآورده اصلی ترشح می کنند، افزایش فشار خون شایع ترین علامت آنهاست. بالا بودن فشار خون در نتیجه این تومور حالت مداوم دارد اما در اثر آزاد شدن ناگهانی کاتکول آمین ها، افزایش شدید فشار خون به آن اضافه می شود که همراه با تپش قلب، سردرد، رنگ پریدگی، لرزش وعصبی بودن، ضعف و خستگی، کاهش وزن بدون توجیه، تعریق، برافروختگی و اضطراب هستند.66
در واقع آدرنالین با انجام عمل بیوشیمیایی و با شکستن مولکول های گلیکوژن موجود در کبد موجب بالا رفتن قند خون می شود. این عدم تحمل نسبت به گلوکز، بیشتر سبب بروز بیماری دیابت و در نتیجه منجر به افزایش فشار خون و قرار گرفتن در معرض استرس و نیز عفونی شدن بدن خواهد شد.67
که البته باید برای رفع تومور اقدام پزشکی گردد ولی تا زمانی که اشخاص وجود این تورمو را احساس نکنند و دچار فشار خون و فشار گلوکز شوند، طبیعی است که حال متعارف که حاکی از سلامتی است در آنان مشاهده نمی گردد و چنانچه مرتکب جرم گردند، اگر بینش و اراده آنان به طور کامل در صور حاد آن تحت الشعاع قرار گرفته باشد، مسئول عمل خود در برابر مجازات نخواهد بود، ولی اگر بصیرت و هوشیاری و تسلط بر اراده خود را به طور نسبی داشته باشد، فرد نیمه مسئول محسوب شده و تنها باید در هر دو صورت پاسخگوی مسئولیت مدنی ناشی از عمل خود باشد. به طوری که در بیماری فئوکورسیتوما فشار خون بالا مداومت دارد و فرد را به صورت ناگهانی، عصبی، پرخاشگر و در حالت اضطراب و استرس شدید قرار می دهد؛ و چون این بیماری جنبه داخلی و فردی دارد؛ به همین خاطر شخصی که جرم را تحت تأثیر افزایش فشار خون و مشکلات قلبی و مغزی مرتکب می شود، خود نیز واقف به مشکلش نبوده و از عوارض آن نیز بی اطلاع است؛ و در لحظه حادثه، با داشتن چنین بیماری واضح است که با حال طبیعی متعارف یک فرد متفاوت است؛ بنابراین، وقتی مرتکب جرمی می شود بیشتر برای دفاع از خود استنادی به بیماری خود نمی نماید زیرا به آن واقف نیست. از این رو به حالت بی دفاع محکوم می شود.
نتیجه گیری
در نتیجۀ افزایش گلوکز در جریان خون در بیماران دیابتی، عارضه قند خون بالا (هیپرگلیسمی) ایجاد می شود که اگر این مشکل به درستی درمان نشود، ممکن است برای سلامت فرد خطرناک باشد. علاوه بر این، اختلال در ترشح هورمون های گلوکاگن، کورتیزول و آدرنالین نیز سبب افزایش قند خون و بروز عوارض جسمی و روانی متعددی در فرد شوند؛ بنابراین بیماری های غدد درون ریز که منجر به افزایش در یک یا چند عدد از این هورمون ها شوند، نیز دیابت ایجاد می نمایند. این عدم تحمل نسبت به گلوکز، بیشتر سبب بروز بیماری دیابت که علت آن کمبود انسولین و همچنین فشار خون بالاست که می تواند در اثر وجود توموری به نام فئوکورسیتوما ایجاد گردد. این اختلال با بروز مشکلاتی همچون، تکرّر ادرار، افزایش تشنگی، خستگی، سردرد، گیجی شروع و در موارد شدیدتر منجر به حمله قلبی، سکته مغزی، بیماری های کلیوی، تخریب عروق شبکیه چشم، آسیب به اعصاب و عفونت های ادراری و پوستی می شود.
بنابراین، بررسی هر یک از این عوارض، از این جهت که منجر به ناهنجاری های رفتاری در فرد می شود و زمینه را برای ارتکاب جرم در او تقویت می کند، از نظر جرم شناختی بسیار مهم تلقی می گردد. طبیعی است که حال متعارف که حاکی از سلامتی گردد در آنان مشاهده نمی شود و چنانچه مرتکب جرم گردند اگر بینش و اراده آنان به طور کامل در صور حاد آن تحت الشعاع قرار گرفته باشد، مسئول عمل خود در برابر مجازات نخواهد بود، ولی اگر بصیرت و هوشیاری و تسلط بر اراده خود را به طور نسبی داشته باشد، فرد نیمه مسئول محسوب شده و تنها باید در هر دو صورت پاسخگوی مسئولیت مدنی ناشی از عمل خود باشد.
سبک زندگی از جمله ورزش منظم، مدیریت وزن و رعایت توصیه های متخصصان مراقبت های بهداشتی در مورد رژیم غذایی سالم، سنگ بنای پیشگیری و مدیریت دیابت است. رژیم های غذایی سالم مانند رژیم مدیترانه ای و خوردن کربوهیدرات و چربی کمتر و افزایش میوه ها و سبزیجات برای پیشگیری و مدیریت دیابت مهم هستند. ایجاد گروه های حمایتی دیابت و ادامه آموزش عمومی دیابت از طریق نهادهای مذهبی، آگاهی جامعه را نسبت به دیابت افزایش می دهد؛ بنابراین، تمرکز بر اصلاح سبک زندگی و الگوی غذایی، کلید پیشگیری و مدیریت دیابت است. فقدان دانش، فقر (محدودیت های اقتصادی)، هزینه مراقبت از دیابت و عدم دسترسی به مراقبت های بهداشتی، موانع اصلی پایبندی به پیشگیری و مدیریت دیابت هستند. استراتژی های موانع شامل برنامه های آموزش سلامت، حمایت، و ظرفیت سازی است و کلیدی برای غلبه بر موانع پیروی از اصلاح سبک زندگی است که به پیشگیری و مدیریت دیابت به خصوص نوع ۲ کمک می کند.
1. T. R. Mahesh, Dhilip Kumar, V. Vinoth Kumar, Junaid Asghar, Banchigize Mekcha Bazezew.“ Blended Ensemble Learning Prediction Model for Strengthening Diagnosis and Treatment of Chronic Diabetes Disease”.Computational intelligence and neuroscienc. 14(2022), 271. doi:.10.1155/2022/4451792.
7. Freund BJ, Shizuru EM, Hashiro GM, Claybaugh JR.Hormonal, electrolyte, and renal response to exercise are intensity dependent. J Apple Physiol. 2 (1991), 70. doi: 10.1152/jappl.1991.70.2.900.
8 . Hirut Bekele, Adisu Asefa, Bekalu Getachew and Abebe Muche Belete. “Barriers and Strategies to Lifestyle and Dietary Pattern Interventions for Prevention and Management of TYPE-2 Diabetes in Africa, Systematic Review”, Journal of Diabetes Research.13(2020), 2441.doi: 10.1155/2020/7948712
11. سید سیف اله بلادی و دیگران، «دیابت و درمان آن در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه»، مجله دانشکده پزشکی مشهد، ۵۷ (۱۳۹۳ )، ۷.
12. میترا نیافر و دیگران. «اثربخشی و ایمنی انسولین گلارژین در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ دچار نارسایی کلیه». مجله دیابت و متابولیسم ایران، ۱۱ (۱۳۹۱)،۶ .
14 . Runyang Liu, Lihua Li, Chen Shao, Honghua Cai, and Zhongqun Wang. “The Impact of Diabetes on Vascular Disease: Progress from the Perspective of Epidemics and Treatments”, Journal of Diabetes Research.17 (2022). doi: 10.1155/2022/1531289.
15 . Pouya Saeedi, Inga Petersohn, Paraskevi Salpea. “Dominic Bright Rhys Williams Global and regional diabetes prevalence estimates and projections for 2030 and 2045: Results from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas edition”, Diabetes research and clinical practice. 157 (2019). doi: 10.1016/j.diabres.2019.107843.
16 . Kamlesh Khunti & Jonathan Valabhji, & Shivani Misra, “Diabetes and the Covid-19 pandemicd”, Diabetologia. 66,2 (2023), 255–266. Doi:10.1007/s00125-022-05833-z.
17. Dhilip Kumar, V. Vinoth Kumar, Junaid Asghar, Banchigize Mekcha Bazezew, Rajesh Natarajan, and V. Vivek, “Blended Ensemble Learning Prediction Model for Strengthening Diagnosis and Treatment of Chronic Diabetes Disease”, Computational Intelligence and Neuroscience,.9 (2022), 784. doi:10.1155/2022/4451792.
18. Ralph A. DeFronzo, Ele Ferrannini, Leif Groop, Robert R. Henry, William H. Herman, Jens Juul Holst, Frank B. Hu, C. Ronald Kahn, Itamar Raz, Gerald I. Shulman, Donald C. Simonson, Marcia A. “Type 2 diabetes mellitus”.Nature reviews. Disease primers, (2015)1, 15019. doi: 10.1038/nrdp.2015.19.
20. عذرا، طباطبایی و دیگران. «شیوع عوامل موثر بر بروز نوروپاتی محیطی در بیماران دیابتی». مجله دیابت و متابولیسم ایران، ۹ (۱۳۸۹)،۲۴۱-۲۴۸.
21 . I. Kavakiotis, O. Tsave, A, N. Maglaveras, I. Vlahavas, and I. Chouvarda, “Machine learning and data mining methods in diabetes research,” Computational and Structural Biotechnology Journal, 15 (2017), 104-116. doi:10.1016/j.csbj.2016.12.005.
22. به تجمع بیش از حد مایع در سلول ها، بافت ها و حفره های بدن گفته می شود که باعث تورم آنها می گردد.
23 . P. Balakumar, K. Maung-U, and G. Jagadeesh, “Prevalenceand prevention of cardiovascular disease and diabetes mellitus”, Pharmacological Research. 113 (2016), 600-609. doi:10.1016/j.phrs.2016.09.040.
27 . Anna R. Kahkoska, Teeranan Pokaprakarn, G. Rumay Alexander, Jasmin Divers, Lawrence M. Dolan, Elizabeth T. Jensen. “The Impact of Racial and Ethnic Health Disparities in Diabetes Management on Clinical Outcomes: A Reinforcement Learning Analysis of Health Inequity Among Youth and Young Adults in the SEARCH for Diabetes in Youth Study”, Diabetes care, 45,1(2022), 108–118. doi:10.2337/dc21-0496.
28 . Emmy Putri Wahyuni, Khalid Mustofa, Bertolomeus Seda. “Endurance Diabetes Foot Exercise Based on Family Centered Care (EDFE-BFCC) to Reduce Blood Sugar Levels Patients Diabetes Mellitus Type 2”.13 ( 2022), 251. doi:10.33846/hn60201.
29 . Lucinda J Bessa, Paolo Fazii, Mara Di Giulio, Luigina Cellini.”Bacterial isolates from infected wounds and their antibiotic susceptibility pattern: some remarks about wound infection”. International Wound Journal.13 (2013), 211.
30 . Recep Öztürk & Ahmet Murt . “Epidemiology of urological infections: a global burden” World Journal of Urology. 10 (2020), 2669–2679. doi: 10.1007/s00345-019-03071-4.
31 . Medina M, Castillo-Pino E. “An introduction to the epidemiology and burden of urinary tract infections”, Therapeutic advances in urology .11 (2019). doi: 10.1177/1756287219832172.
32. علیرضا مفید و دیگران، «بیماری دیابت: راهنمای جامع تشخیص، پایش و درمان»، ( تهران: انتشارات اوسانه، ۱۳۸۸)، ۱۶۸-۱۶۹.
35 . Whitehurst L, Jones P, Somani BK, “Mortality from kidney stone disease (KSD) as reported in the literature over the last two decades,” a systematic review. World journal of urology. 37,5(2019),759–769. doi: 10.1007/s00345-018-2424-2.
37 . Fibbi B, Penna G, Morelli A, “Chronic inflammation in the pathogenesis of benign prostatic hyperplasia”, International journal of andrology. 33,3(2010), 475–488. doi: 10.1111/j.1365-2605.2009.00972.x.
39 . Nickel JC, Freedland, SJ Castro-Santamaria R, Moreira DM, “Chronic prostate inflammation predicts symptom progression in patients with chronic prostatitis/chronic pelvic pain”, The Journal of urology, 198,1 (2017), 122–128. doi: 10.1016/j.juro.2017.01.035.
40 . Somani BK, Giusti G, Sun Y, et al, “Complications associated with ureterorenoscopy (URS) related to treatment of urolithiasis: the Clinical Research Office of Endourological Society URS Global study”. World journal of urology, 35,4 (2017). doi:10.1007/s00345-016-1909-0.
43 . Christopher Radcliffe, Andrew J. Radcliffe, Marwan M. Azar, Matthew Grant . “Dematiaceous fungal infections in solid organ transplantation”, Systematic review and Bayesian meta-analysis”, Transplant infectious disease : an official journal of the Transplantation Society. 24,2(2022),74. doi:10.1111/tid.13819.
44 . Adilia Warris, Rita O. Oladele, andDavid W, “Pulmonary and Extrapulmonary Manifestations of Fungal Infections Misdiagnosed as Tuberculosis: The Need for Prompt Diagnosis and Management”, Journal of fungi (Basel, Switzerland), 8,5(2022), 460. doi: 10.3390/jof8050460.
45 . Tianwen Yin, Peiliang Wang, Jinming Yu & Feifei Teng. “Treatment-related lymphopenia impairs the treatment response of anti-PD-1 therapy in esophageal squamous cell carcinoma”. International immunopharmacology. 106 (2022), doi:10.1016/j.intimp.2022.108623.
46 . Pascaline David, Seema Singh, Ruchira Ankar, “A Comprehensive Overview of Skin Complications in Diabetes and Their Prevention”, Cureus. 15,5 (2023), 185. doi:10.7759/cureus.38961.
51 . Z. Ahrary, S. Khosravan, A. Alami, M. Najafi Nesheli.“The effects of a supportive-educational intervention on women with type 2 diabetes and diabetic peripheral neuropathy: a randomized controlled trial”, Clinical rehabilitation, 34,6 (2020), 794-802. doi:10.1177/0269215520914067.
53 . Nasser Almutairi, Hassan Hosseinzadeh & Vinod Gopaldasani, “The effectiveness of patient activation intervention on type 2 diabetes mellitus glycemic control and self-management behaviors”, A systematic review of RCTs. Primary care diabetes, 14,1 (2020), 12-20. doi: 10.1016/j.pcd.2019.08.009.
55 . Thomas P. Habif, Diagnosis and treatment of skin diseases, (Philadelphia: Elsevier Mosby, 2005).
57 . Ali, Akbar Haghdoost, Behnam Sadeghirad, Mohammad Rezazadehkermani, “Epidemiology and heterogeneity of hypertension in Iran”, Archives of Iranian medicine.11,4 (2008): 444-52. doi:10.1097/HJH.0000000000001261.
59 . T. Werfel, A.D. Irvine, C. Bangert, J. Seneschal, S. Grond, T. Cardillo, D. Brinker, J. Zhong, E. Riedl, A. “Wollenberg.An integrated analysis of herpes virus infections from eight randomized clinical studies of baricitinib in adults with moderate-to-severe atopic dermatitis” Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology : JEADV. 36,9(2022), 1486-1496. doi:10.1111/jdv.18193.
64 . RO Bonow, DL Mann, DP Zipes, P Libby. Braunwald’s Heart Disease E-Book: A Textbook of Cardiovascular Medicine, (Philadelphia: Elsevier Health Sciences, 2011), 9.
