پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

امکان‌سنجی قاچاق ارز بر بستر فناوری دفترکل توزیع‌‌شده در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
هادی مرسی 1
حمید بهره مند 2
محمد رضا رحمت 3
سیدمصطفی میرمحمدی 3
عباس کلانتری 4
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران.
4 استاد، گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران.
10.22034/jclc.2024.462339.2016
چکیده
رشد فزاینده رمز ارزها چالش‌‌های جدیدی را برای قانون‌‌گذار در زمینه نظارت بر جریان‌‌های مالی و پیشگیری از فعالیت‌‌های غیرقانونی مانند قاچاق ارز ایجاد کرده است. ماهیت غیرمتمرکز و ناشناس بودن معاملات رمز ارز می‌‌تواند به ابزاری جذاب برای قاچاق ارز تبدیل شود که پیامدهای منفی بسیاری از قبیل تضعیف امنیت سرمایه‌‌گذاری، کاهش درآمدهای دولتی،تضعیف اقتدار دولتی و اختلال در سیاست‌های پولی به همراه دارد. قانون‌‌گذار ایران در راستای مقابله با قاچاق ارز بر بستر فناوری دفتر کل توزیع‌‌شده، در تبصره 7 ماده  2 مکرر الحاقی لایحه اصلاحی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز سال 1400، رمز ارزها را نوعی اسناد الکترونیک موضوع بند پ ماده 1 قانون مزبور در نظر گرفت؛ اما به یک باره آن را از متن لایحه حذف نمود. از این رو درشرایطی که قوانین مدون در این زمینه وجود ندارد، مشخص نیست آیا می‌توان رمزارزها را به‌عنوان ارز در نظر گرفت و احکام قاچاق ارز را به آنها تسری داد یا جهت تسری احکام ارز به رمز ارزها نیاز است مفهوم دیگری از ارز ارائه گردد؛ بدین منظور، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای نتیجه‌‌گیری می‌نماید. رمز ارزها دارای سه قسم اصلی توکن‌‌های پرداخت، توکن‌‌های کاربردی و توکن‌‌های بهادار هستند، دو قسم اخیر را با توجه به ماهیت آن‌‌ها نمی‌‌توان ارز دانست. در خصوص توکن‌‌های پرداخت، صرفاً استیبل‌‌کوین‌‌هایی که با محوریت دولت‌‌ها در قالب رمز ارز بانک مرکزی منتشر می‌‌شوند، می‌توانند به‌عنوان ارز در نظر گرفته شوند؛اما در پرتوی توصیه‌‌های بین‌‌المللی، شایسته است در راستای حمایت از امنیت اقتصادی و حفظ ثبات مالی، استیبل‌‌کوین‌‌های جهانی را نظر به اینکه با محوریت دولت‌‌ها منتشر نمی‌‌شوند، در حکم ارز دانست.
کلیدواژه‌ها
قاچاق
ارز
رمز ارز
توکن پرداخت
توکن کاربردی
توکن بهادار
استیبل‌‌کوین

عنوان مقاله English

Feasibility Analysis of Currency Smuggling on the Basis of Distributed Ledger Technology within the Iranian Legal System

نویسندگان English

hadi mersi 1
hamid bahremand 2
Mohammad Reza Rahmat 3
seyyed mostafa mirmohammadi 3
abbas kalantari 4
1 Faculty of Theology and Islamic Studies, Department of Law, Meybod University, Yazd
2 aaa
3 Department of law, Faculty of Humanities, Azad University of Meybod, Yazd, Iran
4 Faculty of Theology and Islamic Studies, Department of Law, Meybod University, Yazd
چکیده English

The decentralized nature and anonymity of cryptocurrency transactions can become an attractive tool for currency smuggling, which has many negative consequences such as weakening investment security, reducing government revenues, weakening government authority, and monetary policies. In order to deal with currency smuggling in the context of distributed ledger technology, in note 7 of article 2 of the supplementary amendment bill of the law on combating goods and currency smuggling in 1400, cryptocurrencies are considered as a kind of electronic documents subject to paragraph p of article 1 of the said law. took but suddenly it was removed from the text of the bill. Therefore, in the absence of codified laws in this field, it is not clear whether cryptocurrencies can be considered currency and currency smuggling rules can be extended to them, or in order to extend currency rules to cryptocurrencies, another concept of currency needs to be presented. For this purpose, the current research with descriptive-analytical method and based on library resources in the light of international recommendations concludes that cryptocurrencies have three main types: payment tokens, utility tokens and security tokens. According to their nature, the last two categories cannot be considered currency. Regarding payment tokens, only stablecoins that are published by governments in the form of Central Bank cryptocurrency, can be considered currency, but it is appropriate to support economic security and maintain the financial stability of stablecoins. Considering that they are not published with the centrality of the governments, he considered them as currency.

کلیدواژه‌ها English

Smuggling
Currency
Cryptocurrency
Payment Token
Utility Token
Security Token
Stablecoin
فهرست منابع
الف) منابع فارسی
- امینی، منصور، و محمد میری. «داده‌های الکترونیکی به‌مانند پول»، فصلنامه تحقیقات حقوقی. 16 (1393)، 137-172.
- باغانی، الهه. «بررسی نحوه نظارت بر فناوری‌های نوین مالی فین‌‌تیک و ارز دیجیتال»، فصلنامه دانش سرمایه‌‌گذاری، 9،35 (1399)، 153-168.
- تاج لنگرودی، محمدحسن و فرزین دهدار.«چالش‌‌های استفاده از رمز ارزها در نظام حقوقی ج.ا.ایران»، فصلنامه حقوق فناوری‌‌های نوین، 5،9 (1403)، 87-106.
Doi: 10.22133/mtlj.2023.401446.1216
- تسخیری، محمدعلی. پیرامون قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (توضیح مبانی و شرح الزامات قانون). تهران: نشر مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1385.
- جوادیان، سیدمحمدحسن، امیرحسین خسروآبادی و محمدصادق آزادفر. «تحلیل حقوقی تعاریف و مصادیق قاچاق ارز و تخلفات ارزی در ایران»، فصلنامه کارآگاه، 12، 46 (1398)، 96-118.
- چیتسازیان، مرتضی و زهرا خورسندی. «ماهیت و مالیت ارزهای دیجیتال از منظر فقه مقارن»، دو فصلنامه علمی فقه مقارن، 9،17 (1400)، 115-134.
Doi: 20.1001.1.23221976.1400.9.17.5.9
- حدادی، شهرزاد و مصطفی مظفری. «درآمد حقوقی بر عرضه عمومی اولیه توکن‌‌های رمزنگاری‌شده بر بستر بلاک‌‌چین». فصلنامه پژوهش‌‌های حقوقی اقتصادی و تجاری، 1،1 (1401)، 125-156.
Doi: https://doi.org/10.48308/eclr.2023.103410
- حسن‌‌زاده، علی،احمد مجتهد،پویا بغدادی و فرهاد تقی زاده حصاری. پول و بانکداری نوین. چاپ دوم، تهران: انتشارات جنگل(جاودانه). 1396.
- خادمان، محمود و ابوطالب کوشا و فاطمه نوری . «شناسایی ماهیت حقوقی رمزارزها با تحلیل ساختاری آن‌ها در نظام حقوقی ایران»، مجله حقوقی دادگستری،  85،115 (1400)، 349-372.
Doi: https://doi.org/10.22106/jlj.2021.137039.3698
- خلیلی‌‌پاجی، عارف و باقر شاملو.  «جرم‌‌انگاری در حوزه رمزارزها»، مجله آموزه‌‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم رضوی، 18،21 (1400)، 29-68.
Doi: 10.30513/cld.2021.1420.1230
- روشن، محمد و مصطفی مظفری و هانیه میرزایی. «بررسی وضعیت فقهی و حقوقی بیت‌کوین». فصلنامه تحقیقات حقوقی، 22، 87 (1398)، 78-49.
 Dio: 10.29252/LAWRESEARCH.22.87.49
- زارع، امیر و حسن بهرامی. «ماهیت‌شناسی رمزارزها و تبیین چالش‌های بنیادین آن‌ها در نظام حقوقی ایران»، مقاله ارائه شده در کنفرانس بین‌المللی فقه، حقوق و پژوهش‌های دینی، تهران، 25/06/1399.
- ساکیانی، زهرا و سیدعباس واعظی. «امکان‌‌سنجی قاچاق کالا و ارز در خصوص دستگاه‌‌های استخراج رمزارز و مبادلات رمزارزها:مسائل قانونی و رویه عملی». مجله آموزه‌‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم رضوی، 19، 24 (1401)، 125-156.
Doi:  10.30513/cld.2023.5200.1846
- ساورایی، پرویز. «شناخت رمزارزها و چالش‌‌های پیش‌‌روی نظام‌‌های حقوقی»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، ویژه نامه حقوق و فناوری، 25 (1401)، 113-142 .
Doi: 10.52547/jlr.2022.228506.2293
- سلیمانی پور، محمد. «بررسی فقهی پول مجازی»، دو فصلنامه تحقیقات مالی اسلامی، 6، 2 (1396)، 167-192.
Doi: 10.30497/ifr.2017.2002
- سیاه‌‌بیدی کرمانشاهی، سعید، ایمان رحیمی‌‌نیت، و ریحانه ملک‌‌زاده رودبنه. حقوق کیفری اقتصادی، تهران: نشر جاودانه، 1397.
- سیدحسینی، میرمیثم و میثم دعائی. «بیت‌‌کوین نخستین پول مجازی»، ماهنامه بورس، 115، 114 (1393).
- شاهچرا، مهشید و ماندانا طاهری و مرجان فرجی. «چهارچوب مقررات‌گذاری رمزارزها در ایران: بررسی رویکردهای بین‌المللی و ارائه پیشنهاد». گزارش کارشناسی، تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1400. 
- عسکری، سجاد. «نسبت‌‌شناسی ارز و رمزارز در نظام تقنینی ایران»، مجله حقوقی دادگستری،  85،113 (1400)،  269. 263-283. 
- غلامی، حسین.  «اصل حداقل بودن حقوق جزا». فصلنامه حقوق کیفری، 1،2 (1391). 41-65.
- فرانکو، پدرو. مفاهیم بیت‌‌کوین؛ رمزنگاری، مهندسی و اقتصاد، ترجمه حسن مرتضی زاده، تهران: نشر کتاب مهربان، 1395.
- کاتوزیان، ناصر. قواعد عمومی قراردادها، جلد 1، تهران: شرکت سهامی، 1393.
- کاشیان، عبدالمحمد، زهرا بهرامی، فهیمه قلی پور و زهرا شهروی. «درک ماهیت پول‌‌های رمزپایه و تعیین برخی از الزامات قانون‌‌گذاری آن در ایران از منظر اقتصاد اسلامی»، فصلنامه سیاست‌‌های مالی و اقتصادی. 7،26 (1398)، 71-103.
- کیوانلو شهرستانکی، زهرا و سعید ذوالفقاری. «بیت‌کوین(ارز دیجیتال) و اقتصاد». چهارمین کنفرانس ملی دستاوردهای نوین در برق و کامپیوتر و صنایع، مجتمع آموزش عالی فنی و مهندسی اسفراین، 1397.
- میرزاخانی، رضا و حسین‌‌علی سعدی.  «بیت‌‌کوین و ماهیت مالی و فقهی پول مجازی». گروه بازارها و ابزارهای مالی مرکز پژوهش، توسعه مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار. 15، 30(1397)، ۷۱ – ۹۲.
- نحیفی، شادی. «مسیر تحول بازار رمزارز، توکن‌‌سازی دارایی‌‌ها و لزوم الزامات نظارتی». تهران: مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار، 1402.
- نواب پور، علیرضا. دارایی دیجیتال: آشنایی با دفترکل توزیع شده، توکن و رمزارز و ارز دیجیتال بانک مرکزی. تهران: نشر راه پرداخت، 1400.
بهترین صرافی ارز دیجیتال خارجی، ۱۰ صرافی برتر، قابل دسترس در:
https://arztoday.com/best-crypto-exchange
در حال حاضر چه تعداد از مردم جهان از ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند؟   قابل دسترس در:
https://mihanblockchain.com/global-crypto-users-exceed-320-million/
مهمترین شرکت های سرمایه گذاری ارز دیجیتال ۲۰۲۳، قابل دسترس در:
https://wallex.ir/blog/best-company-invest-to-cryptocurrency/
ب) منابع خارجی
- Arner, Douglas.  Raphael Auer & Jon Frost. “Stablecoins: Risks, Potential and Regulation”, University of Hong Kong, Faculty of Law, Research Paper. 2021/57, 2020, 110. Available at: https://repositorio.bde.es/bitstream/123456789/14233/1/ Stablecoins_en.pdf.
- Basel Committee on Banking Supervision. “Second Consultation on the Prudential Treatment of Cryptoasset Exposures.” Basel Committee on Banking Supervision, September 30, 2022. Accessed June 10, 2024. https://www.bis.org/bcbs/publ/d533.pdf.
- Benedetti, Hugo. Luis Abarzúa, Christian Caceres Fuentes. “Utility Tokens”, 2021. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4088568 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4088568
- Board of the Bank of Lithuania, Guidelines on Security Token Offering, Approved by Resolution. 03-188, 2019.
- Chohan, Usman W. “Are Stable Coins Stable?” Notes on the 21st century (CBRi), 2019.
- Coin vs Token: What Is the Difference?  See: https://coinmarketcap.com/academy/article/coin-vs-token:-what-is-the-difference.
- European Central Bank. Virtual Currency Schemes, 2012. Technical Report. Available at: https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/ virtualcurrencyschemes201210en.pdf.
- Financial Stability Board (FSB), Regulation, Supervision and Oversight of ‘global Stablecoin’ Arrangements: Final Report and High-Level Recommendations. 2020.
- Financial Stability Board. “Regulation, Supervision and Oversight of ‘Global Stablecoin’ Arrangements: Final Report and High-Level Recommendations.” Financial Stability Board, July 17, 2023. Accessed June 8, 2024. Available at:  https://www.fsb.org/2023/07/high-level-recommendations-for-the-regulation-supervision-and-oversight-of-global-stablecoin-arrangements-final-report/.
 - Official Journal of the European Union. Available at:  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32023R1114
- Second consultation on the prudential treatment of cryptoasset exposures. See: 
https://www.bis.org/bcbs/publ/d533.pdf
- What is a token? See: https://www.bitcoin.com/get-started/what-is-a-token/
- Virtual Assets–Draft FATF Report to G20 on So-Called Stablecoin. See: Shttps://www.fatf-gafi.org/content/dam/fatf-gafi/reports/Virtual-Assets-FATF-Report-G20-So-Called-Stablecoins.pdf.coredownload.pdf
- What Is an Altcoin? See: https://www.investopedia.com/terms/a/altcoin.asp#
- What is a Token? - Definition from WhatIs.com. see:
 https://www.techtarget.com/whatis/definition/token#
- Härdle, Wolfgang. Campbell R. Harvey, Raphael C. G. Reule. Understanding Cryptocurrencies. International Research Training Group1792. 2019. Doi: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3360304
-Liao, Gordon Y. & John Caramichael. “Stablecoins: Growth Potential and Impact on Banking”, International Finance Discussion Papers (IFDP), Number 1334, Washington Board of Governors of the Federal Reserve System. 2022. Doi: https://doi.org/10.17016/IFDP.2022.1334
- “Market in Crypto Asset”. Last modified June 8, 2024. Available at: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32023R1114.
- Nate Crosser, Note, Initial Coin Offerings as Investment Contracts: Are Blockchain Utility Tokens Securities? 67 KAN. L. REV. 2018. 
- Protocol Labs, Filecoin: A Decentralized Storage Network. 2017. Available at: 
https://filecoin.io/filecoin.pdf.
- Randolph A. Robinson II, “The New Digital Wild West: Regulating the Explosion of Initial Coin Offerings”, Tennessee Law Review, (2018) 4, 85. 897, 907.
- Raskin, M., Meet the Bitcoin Millionaires, Bloomberg Businessweek. 2013.
- Sahin, Hakan. An Essay on the Nature and Types of Money, Journal of Liberal Thought, 2016. Available at:
https://www.researchgate.net/publication/316855338_An_Essay_on_the_Nature_and_Types_of_Money.
- The Financial Action Task Force. “Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Currencies.” FATF. Accessed June 10, 2024. 
Available at: https://www.fatf-gafi.org/en/publications/Fatfgeneral/Guidance-rba-virtual-currencies.html.
- The Financial Action Task Force, “Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers”, FATF, October 28, 2021. Accessed June 10, 2024. Available at: https://www.fatf-gafi.org/en/publications/Fatfrecommendations/Guidance-rba-virtual-assets-2021.html
پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی
دوره 12، شماره 24
اسفند 1403
صفحه 215-260