پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

رهیافت مدارا محور درپیشگیری از گرایش نوجوانان به مواد مخدر و جرایم مرتبط با آن از منظرکارشناسان ودرمانگران مراکز درمان اعتیاد شهرستان بهار از استان همدان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری وجرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
3 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
چکیده
هدف این پژوهش، بررسی رویکرد کنشی و واکنشی مدارامحور نسبت به مصرف مواد مخدر در نوجوانان و جرایم مرتبط با آن،از منظر کارشناسان این حوزه است؛ روش پژوهش کیفی بوده و جامعه آماری شامل همه کارشناسان حوزه مواد مخدر در دسترس، ترجیحاً از مراکز درمان اعتیاد شهرستان بهار، است. از میان پاسخ‌دهندگان، تعداد 25نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند از مراکز ترک اعتیاد شهرستان بهار انتخاب و کدگذاری شدند؛ ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته (پرسشنامه باز) و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل محتوای کیفی(گراندد تئوری و فلسفه تفسیرگرایی) بود. ابزار تحلیل نیز با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا انجام گرفت. یافته‌ها که عمدتاً تجربه کارشناسان در ارتباط مستقیم با مصرف کنندگان مواد مخدر بود، نشان داد که رویکرد کنشی و واکنشی مداراگرا، تاثیرگذار در جلوگیری از گرایش نوجوانان به مصرف مواد مخدر و به‌تبع آن، کاهش جرایم مرتبط می‌گردد. ابعاد و مؤلفه‌های کارآمد و ناکارآمدی مانند نوع کنش‌های رفتاری و گفتاری، عملکرد خانواده، محیط اجتماعی، روابط دوستان و همسالان، در دسترس بودن مواد دخانی از مقوله‌های تعیین‌کننده در این زمینه عنوان گردیدند.
نتایج این پژوهش، به دلیل تجربه کارشناسان این حوزه، تخصصی‌تر و از نظر اعتبار سنجی قابل اطمینان تر به نظر می‌رسد. یافته‌ها نشان داد که رهیافت‌های کنشی و واکنشی در پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف مواد مخدر و جرایم مرتبط، شامل دو دسته «مدارگرا» و «کیفرگرا» هستند. با توجه به پیامدهای ناگوار و آثار نامطلوب رویکرد کیفری، این رویکرد غیرسازنده و فاقد کارکرد اثربخش است؛ از این رو، رویکرد کنشی و واکنشی مدارامحور در پیشگیری از گرایش نوجوانان به مواد مخدر و جرایم مرتبط با آن، بر واکنش کیفری اولویت و ترجیح دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Mediatory Approach to Preventing Adolescent Drug Use and Related Crimes from the Perspective of Experts and Therapists in Addiction Treatment Centers: A Case Study of Bahar County

نویسندگان English

abdolhosien karaki 1
Zainab sheidaeian 2
Shahrdad darabi 3
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Qom Branch, Iran,
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University, Qom Branch, Iran.
3 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University, Qom Branch, Iran,
چکیده English

The aim of this study is to develop a proactive and reactive approach to adolescent drug use and related crimes from the perspective of experts in this field; the research method is qualitative; the statistical population included all available drug experts, preferably from addiction treatment centers in Bahar city, of whom 25 respondents were selected and coded through purposive sampling in addiction treatment centers in Bahar city; the data collection tool was a semi-structured interview (open questionnaire) and data analysis was carried out using qualitative content analysis (grounded theory and interpretive philosophy) and the analysis tool was also carried out with Max Quda. The findings, which were mainly the experience of experts in direct contact with drug users, showed that proactive and tolerant approaches cause a positive and effective response in preventing adolescents from using drugs and consequently reducing related crimes. Efficient and inefficient dimensions and components such as (type of behavioral, speech and family functions, social environment, relationships with friends and peers, availability of tobacco products) were identified as determining categories. The results of this study appear to be more specialized and more reliable in terms of validation due to the experience of experts in this field, as it proves the existence of multiple factors in the formation of adolescents' reactive behaviors in response to tolerance-oriented actions in order to prevent adolescents' tendency to drugs and related crimes.

کلیدواژه‌ها English

Drug Addiction Experts
Mediatory Actions
Reactive Approaches
Adolescent Inclinations
Drug-Related Crimes
فهرست منابع
- احمدی، احمد. روان شناسی کودک و نوجوان، چاپ16. اصفهان: نشر صغیر، 1393. 
- احمدی، خدابخش، جابر علیزاده، مجید رضازاده، شهلا جبرییلی. «ارتباط عوامل شخصیتی و کارکرد خانواده با سلامت روان در سوء مصرف مواد». مجله دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 18، 2(۱۳۹۳)، ۵۹-۶۶.
- آشوری، محمد، علی حسین نجفی ابرند آبادی،حسنعلی مؤذن زادگان. دانشنامه عدالت کیفری کودکان و نوجوانان. چاپ اول. تهران: نشر نگاه معاصر، 1397.
- اصغری، فرهاد، صادقی، عباس، قاسمی، رضا، درگاهی، شهریار. «نقش نظارت والدینی و خودکارآمدی در هم نشینی با همسالان بزهکار و رفتارهای پرخطر دانش آموزان دبیرستانی»، پژوهشنامه حقوق کیفری، 6، 2(1394)، 48 -34،.
- اکبری، ابوالقاسم، مشکلات نوجوانی و جوانی، تهران، نشر رشد و توسعه، 1387. 
الله دادی، نورالدین، ابراهیم میرزایی، مهران سلیمی پور. « واکاوی کیفی بسترهای گرایش به مصرف موادمخدر». فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی.  17(68)، 94-69، (1402).
Doi: 10.61186/etiadpajohi.17.68.69
- براهوئی، سائره، نجفی، محمود، طلع پسند، سیاوش، «پیش بینی رفتارهای پرخطر براساس تحول مثبت نوجوانی و سرمایه‌های روانشناختی مثبت در نوجوانان»، فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی، 17 ،69(1402)، 270-245.
Doi: ‎ 10.61186/etiadpajohi.17.69.245
- برهانی، محسن، محمدی، اقبال. « تحلیل شرط سنی مسئولیت کیفری براندیشه فایده‌گرایی و سزا گرایی، مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی»،53،2 (1402).
Doi: 10.22059/JQCLCS.2024.369803.1894 
- بولک، برنا. «کیفر شناسی»، ویرایش پنجم. ترجمه علی محمد نجفی ابرند آبادی. تهران: انتشارات مجد، 1403.
- پورطهماسبی، سیاوش، صمد زمانی و آذر تاجور. «آسیب شناسی گرایش به مواد مخدر و راهکارهای پیشگیری». دومین همایش سراسری هجوم خاموش، 1390.
- پیکا، ژرژ. جرم شناسی. چاپ ششم. ترجمه علی حسین نجفی ابرند آبادی. تهران: نشرمیزان،1400. 
حسین خانزاده، عباسعلی، محبوبه طاهر. «مطالعۀ تحلیلی ویژگی‌های شخصیتی نوجوانان بزهکار». پژوهشنامه حقوق کیفری. 5، 1(1393)، 31-53.
- خالقی، سمیرا. «سنجش و ارزیابی انواع روش‌های پیشگیری از وقوع جرم». پایان نامه  ارشد، حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه شهید بهشتی،1380.
- درویشی، صیاد، بهروز اسدالهی. «بررسی عوامل شکل دهنده رفتار جوانان درگرایش به مصرف مواد مخدر صنعتی،مورد مطالعه جوانان شهر اردبیل»، فصلنامه اعتیادپژوهی. 17، 69(1402)، 301-322.
Doi: 10.61186/etiadpajohi.17.69.301
- رحمتی، زهرا،خدابخشی کولایی، آناهیتا،جهانگیری، محمدمهدی. « بررسی نقش تعدیل کننده شفقت به خود در رابطه بین تاب آوری در برابر استرس و وسوسه مصرف مواد در مردان وابسته به مواد». فصلنامه اعتیادپژوهی، 15،60(1400) ، ۲۵۳-۲۷۶.
Doi:10.52547/etiadpajohi.15.60.253
- شکاری،حسین، نیما قربانی، ر ضا رستمی، جان فردریکسون ، مریم عباسی، آسیه افتخاری. «مروری بر آمادگی به اعتیاد و نقش عوامل خودشیفتگی, تجارب شرم و الگوی دلبستگی». مجله دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. 31،3 (1402 )،6463-6471.
Doi: 10.18502/ssu.v31i3.12804  
- عقدکی، فریده، فریبرز صدیقی ارفعی. «نقش حمایت اجتماعی ادراک شده و خشم در پیش بینی گرایش به اعتیاد نوجوانان»، فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی. 17، 67(1402)، 244-229.
Doi: 10.52547/etiadpajohi.17.67.229
- فیض الهی، علی، باپیری، امیدعلی، «واکاوی،دلایل،زمینه ها و پیامدهای مصرف مواد مخدر در بین نوجوانان، مورد مطالعه نوجوانان شهر ایلام»، فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی. 15، 62(1400 )، 141-165.
Doi: 10.52547/etiadpajohi.15.62.141
- قره راهی، فهیمه، عباس رحمتی، پریسا حاج کرمی. «عوامل خانوادگی مؤثر بر نگرش جوانان نسبت به مصرف مواد مخدر: یک مطالعه کیفی». فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی. 17، 70(1402) 148-129.
Doi: 10.61186/etiadpajohi.17.70.129
- گراوند، هوشنگ. « نقش واسطه‌ای اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل در رابطه بین هیجان خواهی و همنوایی با گرایش به رفتارهای پرخطر». فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی. 17، 67(1402)، 25-54.
Doi: 10.52547/etiadpajohi.17.67.25
- محمدزاده، فائزه، پریا جنگی. « پیش بینی گرایش به مصرف مواد مخدرافیونی در نوجوانان بر اساس آشفتگی‌های روانشناختی و سلامت در خانواده». فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی.  17، 69(1402) 200-181.
Doi: 10.61186/etiadpajohi.17.69.181
-  نجفی ابرند آبادی، علی حسین. «تازه‌های علوم جنایی»، مجموعه مقاله‌ها، کتاب اول،1398.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. گفتگو « خانواده ومسئله خشونت‌های خانگی»، مهر1402.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین.« درآمدی بر جنبه‌های مختلف سیاست جنایی درقبال موادمخدر»، مجموعه مقالات همایش بین المللی علمی- کاربردی جنبه‌های مختلف جنایی در قبال موادمخدر، جلد اول، روزنامه رسمی، اردیبهشت 1379.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. «گزارش نشست تخصصی بررسی تدابیر پیشگیری و مبارزه با فساد درحقوق فرانسه»، مهر1402.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. «تقریرات درس جرم شناسی»، به روز شده، مهر1402.
- نیکوکار،حمید رضا، علی حسین نجفی ابرند آبادی. دانشنامه پیشگیری از جرم آکسفورد. چاپ اول، تهران: نشر میزان، 1394.
- هاشم بیگی، حمید، علی حسین نجفی ابرند آبادی. دانشنامه جرم شناسی. چاپ هفتم، تهران: نشر گنج دانش، 1403.
- هواسی، ناهید. «شیوه‌های تربیتی خانواده و تأثیر آنها بر اعتیاد نوجوانان». چاپ1، تهران: نشر پروهان، 1383.