پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

نقدی بر مجازات اکراه در قتل در قانون و فقه بر اساس سبب اقوا از مباشر

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
سامان صیدی 1
حسن شاه ملک پور 2
عباس سلمان پور 3
1 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرمشناسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان ، رشت ، ایران.
10.22034/jclc.2025.478096.2045
چکیده
چکیده
اکراه در قتل ازجمله‌ی مواردی است که مجازات آن در قانون ایران در تعارض با منطق حقوق کیفری و عرف است ،درحالی که قانونگذار اکراه را در مادون نفس می‌پذیرد و مُکرِه را به‌عنوان سبب مجازات می‌کند اما در نفس ،اکراه را نمی‌پذیرد و قاتل مُکرَه را مستحق قصاص می‌داند درحالی که تفاوت مبنایی در اثرگذاری اکراه در نفس و مادون نفس وجود ندارد همچنین عرف هم مجازات مُکرَه را مبتنی بر عدالت نمی‌داند از همین رو باید به دنبال مبنایی بود تا از یکسو اقتضائات شرعی مجازات رعایت شود و از سوی دیگر با منطق حقوق کیفری و عرفی سازگار باشد و سبب اقوا از مباشر می‌تواند مبنای کاملی به مجازات در شرایط قتل اکراهی بدهد چرا که هم در فقه و هم در عرف کاملا از مبنا برخوردار است و میتواند ایراد منطقی عدم اثرگذاری اکراه در قتل نفس را مرتفع سازد چراکه قانونگذار همانگونه که در مادون نفس اثر اکراه را میپذیرد در نفس هم قاعدتا باید بپذیرد به واقع مکانیزم اثرگذاری اکراه در هردو حالت به صورت یکسان عمل میکند .همچنین در شرایط اکراه سرزنش پذیری اجتماعی وجود ندارد وجامعه قاتل را در شرایط اکراه معذور میداند و قصاص در این شرایط با فهم عرفی عدالت سازگاری ندارد .
کلیدواژه‌ها: اکراه، اجبار، سبب، قتل، سبب اقوا از مباشر،
کلیدواژه‌ها
اکراه
اجبار
سبب
قتل
سبب اقوا از مباشر

عنوان مقاله English

A criticism on the punishment of reluctance in murder in law and jurisprudence based on the cause of stronger than doer

نویسندگان English

saman seydi 1
hassan shahmalekpour 2
Abbas Salmanpour 3
1 PhD Candidate in Criminal Law and Criminology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran;
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran
3 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran;
چکیده English

Abstract:
Reluctance in murder is one of the cases whose punishment in Iranian law is in conflict with the logic of criminal law and custom, while the legislator accepts reluctance in the inner self and punishes the reluctance as a reason for punishment, but does not accept the reluctance in the soul and deems the reluctance to be retribution. While there is no basic difference in the effect of reluctance on the self and on the self, also custom does not consider the punishment of abomination to be based on justice, therefore one must look for a basis to comply with the Shariah requirements of the punishment on the one hand and with the logic of criminal and customary law on the other hand. It is consistent and the cause of the aqwa from the steward can give a complete basis for the punishment in the conditions of involuntary murder. Because the legislator accepts the effect of reluctance in the inner self, he must also accept it in the ego, in fact, the mechanism of the effect of reluctance works in the same way in both situations. Also, in the condition of reluctance, there is no social blameworthiness, and the society considers the murderer to be excused and retribution in the condition of reluctance. In this situation, it is not compatible with the common understanding of justice.
Keywords: reluctance، cause، murder، The cause of stronger than the doer

کلیدواژه‌ها English

reluctance
compulsion
cause
murder
The cause of stronger than the doer
الف) منابع فارسی
- ابراهیمی، شهرام. «بزه‌انگاری عدم انجام تدابیر پیشگیری از بزهکاری» در دانشنامه سیاست‌گذاری حقوقی به اهتمام لعیا جنیدی و امیرحسین نیازپور، 310-293. تهران: انتشارات معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری، 1399.
- ابراهیمی، شهرام. جرم‌شناسی پیشگیری. جلد اول. چاپ اول. تهران: نشر میزان، 1402.
- آجلى لاهیجی، مهشید، مهناز رشیدی، امیر درون پرور و کیوان اقبالی. «ترجمۀ نظر مشورتی ١٩ ژوئیۀ ٢٠٢۴ دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیۀ پیامدهای حقوقی ناشی از سیاست‌ها و رویه‌های اسرائیل در سرزمین اشغالی فلسطین، شامل بیت‌المقدس شرقى». مجله حقوقی بین‌المللی، 75 (1403)، 161-246.
- پژومان، سید هادی و نغمه ناصری لاریجانی. «تعهدات ثانویه در حقوق بین‌الملل». پژوهشنامه حقوق و علوم سیاسی، 2، 7 (1386)، 77-96.
- حسینی اکبرنژاد، هاله. «احراز نفض فاحش حقوق بشر و ارتکاب جنایات بین‌المللی علیه مردم غزه قبل و بعد از 7 اکتبر در رویه نهادهای حقوق بشری». مطالعات سیاسی جهان اسلام، 13، 1(1403)، 131-159.
DOI: 10.30479/psiw.2024.20080.3315
- دلخوش، علیرضا. مقابله با جرایم بین‌المللی ـ تعهد دولت‌ها به همکاری. تهران: انتشارات شهر دانش، 1390.
- سلیمی، صادق. «محدودیت‌های دیوان بین‌المللی کیفری در اعمال صلاحیت نسبت به مرتکبین جنایت تجاوز». پژوهش حقوق عمومی، 22، 69 (1399)، 67-90.
Doi.org/10.22054/qjpl.2020.46904.2249
- صادقی، مهدی رضا. «امکان‌سنجی ارتکاب نسل‌کشی در غزه توسط اسرائیل در پرتو عملیات طوفان الاقصی». مطالعات حقوقی، 16، 1 (1403)، 257-288.
Doi: 10.22099/jls.2024.49213.5089
- ربکا، والاس و الگا مارتین ارتگا. حقوق بین‌الملل. ترجمه قاسم زمانی و مهناز بهراملو. تهران: انتشارات شهر دانش، 1396.
- کرافورد، جیمز، آلن پله و سیمون اولسون. حقوق مسئولیت بین‌المللی. ترجمه امیر ساعد وکیل. تهران: انتشارات میزان، 1398.
- ملکی‌زاده، امیرحسین. مسئولیت بین‌المللی دولت. چاپ اول. تهران: انتشارات مجد، 1394.
- میرعباسی، سید باقر و سیده فرناز میرعباسی. نظام جهانی ارزیابی و حمایت از حقوق بشر. تهران: انتشارات جنگل، 1395.
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. «جزوه درس جرم‌شناسی». گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران، 1391.
- نجفی اسفاد، مرتضی و مهدی هادی. «ضمانت اجرایی آرای دیوان بین‌المللی دادگستری». نامه حقوقی، 2 (1394)، 29-52.
 
ب) منابع خارجی
- United Nations General Assembly. Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, Res. 260 A (III), 9 December 1948.
- International Law Commission. Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts. United Nations, 2001.
- https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/draft_articles/9_6_2001.pdf
-  Gaeta, Paola, “On What Conditions Can a State Be Held Responsible for Genocide?”, The European Journal of International Law,18. 4, (2007), 631-648.
-  International Court of Justice. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Yugoslavia), Provisional Measures, Order of 8 April 1993. https://www.icj-cij.org/en/case/91.
-  International Court of Justice. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Yugoslavia), Judgment, 26 February 2007. https://www.icj-cij.org/en/case/91.
- International Court of Justice. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Gaza Strip) (South Africa v. Israel), Judgment, 26 January 2024.
- Kelsen, Hans. The Law of the United Nations, a Critical analysis of its fundamental problems. NewYork: Frederick A. Praeger,) 1951).
- Krzysztof Masło. “Crimes against humanity in the works of the International Law Commission on the draft articles on the prevention and punishment of crimes against humanity”. Polish Review of International and European Law, 8, 2 (2020), 9-44. Doi:  10.21697/priel.2019.8.2.01
-  El Zeidy, M. M. The Principle of Complementarity in International Criminal Law: Origin, Development and Practice. Leiden-Boston: Brill, 2008.
-  Murphy, Sean D, “Codifying the Obligations of States Relating to the Prevention of Atrocities”, Case Western Reserve Journal of International Law. 52 (2020), 27-64.
-  International Law Commission. Report of the International Law Commission, Sixty-Ninth Session, 1 May–2 June and 3 July–4 August 2017. UN Doc. A/72/10, 9–127. United Nations, 2017.
-  Sanches DE Tagle, Gonzalo, “The Objective International Responsibility of States in the Inter-American Human Rights System”, Mexican law review, 2(2015), 116-133.
- Simma, Bruno, et al. The Charter of The United Nations. A Commentary. New York and Oxford: Oxford University Press, 1995.
-  Spinedi, Marina. “State Responsibility v. Individual Responsibility for International Crimes: Tertium Non Datur?”. European Journal of International Law, 13, 4, (2002),895-899.
-  Vienna Convention on the Law of Treaties (1969).
پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی
دوره 13، شماره 25
مرداد 1404
صفحه 303-325