پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی

«جرم تخریب عمدی در ایران و انگلستان: آستانه‌های مالی، اثر پرتگاه و جایگاه آرای مدنی در فرآیند کیفری»

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه حقوق خصوصی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی، جرم تخریب عمدی را در حقوق ایران و انگلستان بررسی می‌کند و بر سه محور اصلی تمرکز دارد: آستانه‌های مالی، پدیده «اثر پرتگاه» و نقش آرای قطعی مدنی در فرآیند کیفری. «اثر پرتگاه» وضعیتی است که در آن تغییر کمّی اندک در شاخص‌های قانونی ـ مانند افزایش ناچیز در میزان خسارت مالی ـ منجر به تغییر کیفی و ناگهانی در نوع یا شدت مجازات می‌شود. در حقوق ایران، ماده ۶۷۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات ۱۴۰۳، با تعیین آستانه ۳۳۰ میلیون ریال، جهشی دفعی از جزای نقدی به حبس ایجاد می‌کند؛ وضعیتی که می‌تواند اصل تناسب جرم و مجازات، پیش‌بینی‌پذیری و صلاحیت مرجع رسیدگی را با چالش مواجه سازد. در مقابل، حقوق انگلستان تحت قانون تخریب کیفری ۱۹۷۱ بر الگوی تدریجی استوار است؛ به‌گونه‌ای که میزان خسارت صرفاً در صلاحیت و سقف مجازات اثر دارد و تغییر دفعی در نوع کیفر رخ نمی‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد رأی قطعی مدنی درباره میزان خسارت، به‌ویژه در موارد نزدیک به آستانه، می‌تواند در تعیین درجه تعزیر و انتخاب مرجع صالح اثرگذار باشد و در غیاب سازوکار مشخص، زمینه تعارض یا تشتت آراء را فراهم کند. مطالعه حاضر با تحلیل قوانین، رویه‌ها و نظریات حقوقی، راهکارهایی همچون طیفی‌سازی مجازات‌ها در ماده ۶۷۷، تعدیل خودکار نصاب‌ها متناسب با تورم، تدوین دستورالعمل واحد کارشناسی برای تقویم خسارت، و تصریح جایگاه رأی مدنی در فرآیند کیفری را پیشنهاد می‌کند. این اصلاحات می‌تواند عدالت کیفری تناسبی، انسجام رویه قضایی و کارآمدی حمایت از بزه‌دیده را ارتقا بخشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

“Criminal Damage in Iranian and English Law: Financial Thresholds, the Cliff-Edge Effect, and the Role of Final Civil Judgments”

نویسندگان English

MOHAMMAD Ahmadi Parizi 1
Esmaeil Abbasi 2
Mehdi Montazer 3
1 Department of Private Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Private Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Private Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

This article presents an analytical and comparative study of criminal damage in Iranian and English law, with a focus on financial thresholds, the phenomenon known as the “cliff-edge effect,” and the role of final civil judgments in criminal proceedings. The cliff-edge effect refers to a situation where a minor quantitative change in legal indicators—such as a slight increase in financial damage—produces a sudden qualitative shift in the type or severity of punishment. In Iran, Article 677 of the Islamic Penal Code (1996, amended 2024) sets a fixed threshold of 330 million rials, where crossing this limit abruptly transforms the sanction from a fine to imprisonment. Such a sudden change challenges the principle of proportionality, undermines legal predictability, and may affect jurisdiction. By contrast, English law under the Criminal Damage Act 1971 follows a gradual model: the amount of damage influences jurisdiction and sentencing ranges without triggering a sudden change in the nature of punishment. The findings indicate that a final civil judgment on damages, particularly in borderline cases, can directly affect both the degree of punishment and the competent court. In the absence of a clear coordination mechanism, this overlap risks inconsistency or conflict between civil and criminal rulings. The study proposes reforms such as introducing graded sentencing under Article 677, automatic adjustment of thresholds in line with inflation, standardized expert valuation of damages, and explicit statutory recognition of civil judgments in criminal proceedings. These reforms would enhance proportionality, coherence of judicial practice, and effective victim protection.

کلیدواژه‌ها English

Final Civil Judgment
Criminal Damage
Article 677 of the Islamic Penal Code
Cliff-Edge Effect
Proportionality of Crime and Punishment
Comparative Criminal Law
Conflict of Civil and Criminal Judgments